سلیمانی هه وارگی عاشه قان

سلیمانیه

(سلیمانی)

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد

شهر سُلِیمانیّه (به کردی: Slêmanî سلێمانی، به عربی: السلیمانیة) مرکز استان سلیمانیه عراق است.

این شهر در شمال شرقی عراق، نزدیک به مرز ایران و در منطقه خودگردان کردستان قرار دارد.

جمعیت آن ۸۰۰٬۰۰۰ نفر و زبان مردم آن کردی است. سلیمانیه کانون فرهنگی گویش سورانی از زبان کردی در عراق به شمار می‌رود و از کانون‌های مهم اقتصادی در کردستان عراق است. این شهر و به طور کل استان سلیمانیه پیوندهای استوار اقتصادی با ایران دارد.

شهر سلیمانیه در شهرستانی به‌نام سلیمانیه واقع شده‌است. بخش‌های این شهرستان عبارت‌اند از بازیان، سرچنار، قره‌داغ و تانجه‌رود. این شهرستان دارای ۳۲۵ روستاست. رودخانه‌های قلیاسان، تانجه‌رود و سرچنار از این شهرستان می‌گذرند.

سلیمانیه از سوی شمال باختری با کوه‌های ازمر (۱۷۰۲ متر) و گویژه (۱۵۲۴ متر) محصور می‌شود و رشته‌کوه گله‌زرده نیز در پیرامون آن قرار دارد. در جنوب سلیمانیه کوه برانان (۱۳۷۳ متر) و در خاور این شهر دشت سلیمانیه قرار دارد. این دشت ۴۵ کیلومتر درازا و ۱۵ کیلومتر پهنا دارد. شهر سلیمانیه در بلندای ۸۵۳ متری از سطح دریا واقع شده و آب و هوای آن مدیترانه‌ای است که زمستان‌های سرد و بارانی و تابستان‌های گرم و خشک دارد. رودخانه تانجه‌رود از جنوب آن می‌گذرد.

شش محله اصلی قدیمی آن عبارتند از: کانی آسکان، گویژه، مَلکَندی، سرشقام، چهارباغ و دَرگَزین.

درهٔ شهر زور که شهر سلیمانیه بعدها در آن بنیاد شد در زمان صفوی در دست صفویان بود. آن‌ها ادارهٔ محلی این دره را به خاندان اردلان که در سنندج مستقر بودند سپردند.^[۳]

قلعه سلیمانیه را در سال ۱۷۸۶ ابراهیم پاشا بابان، فرمانروای شهر زور بنیاد نهاد. وی این شهر را به نام پدر خود، سلیمان پاشا، سلیمانیه نامید و گروهی از قبیله‌های کرد بابان را به آن دژ تازه کوچاند. این دژ به همراه همه روستاهای پیرامونش بنا به پیمان ۱۱۵۹ ه.ق. میان نادرشاه افشار و دولت عثمانی به ایران تعلق گرفت.

پیش از بنیاد شهر سلیمانیه شهر اصلی منطقه قلعه چوالان بود که حدود ۶۰ کیلومتر با شهر سلیمانیه فاصله دارد. قلعه چوالان به خاطر نزدیکی به مرز ایران و درگیری نظامی متداوم میان عثمانی و ایران محل بی‌امنی بود و علت تغییر مکان بابان‌ها نیز همین بود. در آغاز اهمیت گرفتن سلیمانیه از قلعه چوالان به عنوان پایتخت بهاری استفاده می‌شد. بنیاد شهر سلیمانیه در منطقه باعث گسترش گویش سورانی و افول زبان گورانی در منطقه شد.

شهر سلیمانیه مرکز ولایت بابان به شمار می‌آمد و فرمانروایی آن شهر و شهر زور پس از ابراهیم پاشا به برادر وی عبدالرحمن واگذار شد.

پس از فروپاشی دولت عثمانی، سلیمانیه نیز در زمان جنگ جهانی یکم در کشور تازه‌تأسیس عراق قرار گرفت.

به دلیل دوری قلعه چوالان از دیگر شهرهای کردستان و نیز شاهراه بودن سلیمانیه جمعیت سلیمانیه روز به روز بیشتر می‌شد به صورتی که از سال ۱۹۷۰م به بعد، به عنوان دومین شهر مهم کردستان عراق، پس از اربیل شناخته شد.

در دوران معاصر این شهر در سال ۱۹۹۰ میلادی به دست نوشیروان مصطفی از دست بعثی‌ها رهایی یافت و از آن تاریخ توسط حزب اتحادیه میهنی کردستان عراق اداره می‌شود.

حاجی توفیق پیرمرد و فایق بیکس از شاعران نامور سلیمانیه و شیخ محمود حفید از سیاسیون معروف آن است.

مهمان‌پذیرها:

• هتل مولوی
• مهمانخانه چراخانی (چراغانی)
• هتل میوان (مهمان)
• هتل ابوصنعاء
• هتل سلیمانی‌پالاس
• هتل آشتی

دولت خودگردان کردستان عراق در یکی از میدان‌های شهر سلیمانیه، تندیسی از پژوهشگر ایرانی کرد، حسن قزلچی بر پا کرده‌است و این میدان را قزلچی نام نهاده‌است. حسن قزلچی از اعضای کادر رهبری حزب توده ایران بود که  اعدام گردیده است.

Farangisk   1388 kh   Eslam abad gharb

برداشت با ذکر منبع بلا مانع است.

بوکان عروس کردستان

**بوکان**

روایات زیادی در مورد ریشه نام این شهر وجود دارد از مشهورترین آنها این است که در قدیم مردم این شهر در هنگام مراسم عروسی به چشمه آب بزرگ و مشهور این شهر که کردها آن را «حه‌وزه گه‌وره» (Hewze Gewre) به معنی «آبگیر بزرگ» می‌نامند، (و این چشمه‌ به‌ صورت چشمه‌ای جوشان است که آب آن از سفره‌های زیرزمینی تأمین می‌شود؛) می‌آمدند و از آنجا که به کردی واژه «بوک»، به معنی عروس است این منطقه را که بعدها به شهر تبدیل شد «بوکان» (جمع بوک = عروس‌ها) نامیدند.

اما این نظریه تنها در صورتی درست است که ما این اسم را با لهجه فارسی تلفظ کنیم یعنی «بوکان Bookan»، این در حالی است که ساکنین این شهر و اکثر مردم کردزبان آن را بصورت «بوکان Bokan» ادا می‌نمایند.

در نظریه‌ای دیگر، گفته میشود که به هنگام حمله سپاه مغول به این مناطق، یکی از فرماندهان سپاه چنگیز، نام خود (بوکان) را بر روی این روستای کوچک (در آن زمان) نهاد. گفته میشود کوهی در مغولستان به نام بوکان وجود دارد که از همین فرمانده چشمه میگیرد.

نظریه‌ دیگر در مورد وجه‌ تسمیه شهر چنین است: شهر بوکان به دور چشمه‌ بزرگ حه‌وزه‌ گه‌وره‌ شکل گرفته‌است و به چنین چشمه‌هایی در زبان کُردی «کانی Kani» گفته می‌شود. همچنین واژه «بو Bo» در زبان کردی کاربردهای مختلفی دارد که اغلب در شکل ترکیبی به‌ کار برده می‌شود؛ مانند بو کوی؟(کجا؟)

اما چگونگی ترکیب این کلمات و شکل گیری واژه بوکان بر اساس این نظریه چنین است: در زمانهای قدیم هنگامیکه زنان قصد شستن وسایل خانه را داشتند آنها را با خود برداشته و به سمت رود یا چشمه‌ای در نزدیکی محل اقامتشان بوده می‌بردند و در آنجا کارشان را انجام می‌دادند. به همین ترتیب اهالی ساکن اطراف بوکان، جهت شستن و نظافت ظروف و وسایل خود به طرف این کانی یا حوض می‌رفتند و هنگامی که کسی سراغ نفری را که جهت انجام این امور به «کانی» رفته بود، می‌گرفت، نزدیکان وی در پاسخ می‌گفتند: «او به کانی رفته‌است» و به زبان کردی «چوه بوکانی» یعنی به «چشمه‌» رفته‌است. بدین ترتیب واژه «بوکانی» به افرادی گفته می‌شد که رفت و آمد زیادی را به «کانی» مزبور انجام می‌دادند و سپس کم کم در آنجا ساکن شدند.

امروز حوض گوره (حه‌وزه گه‌وره)، در مرکز شهر واقع است و با آب گوارا و بی پایان خود آب نیمی از شهر را تأمین می‌کند. و نزد اهالی شهر از نوعی دلبستگی و جایگاه خاصی برخوردار است.شهر بوکان در کردستان ایران بعد از کرمانشاه وسنندج سومین شهر بزرگ کردنشین در ایران می‌باشد.

محلات

میدان فرمانداری‌، سه‌راه‌ سنگینی‌، کوچه‌های‌ مام صاحبی‌، بیمارستان سابق، خیابان مولوی‌ شرقی‌، مسجد نبی‌، کل‌تپه، شهرک فرهنگیان، عشایر، کوی محمدیه، کوی فرهنگیان، جاده حصار، خیابان ورزش، کمربندی، ساحلی، ابوذر، باغ قاضی، دادگاه، قله، کلهرآباد، نساجی، علی‌آباد، اسلام‌آباد، امیرآباد و سیدشکره. پارک شهر. خیابان دروازه قبران . جهاراه اسکندری .سیلو .خاوران.

آثار باستانی بوکان

1. تپه تابانی در روستای احمد آباد محال فیض الله بیگی مربوط به دوره پارتی و ساسانی
2. تپه آسیاب کهنه روستای احمد آباد محال فیض الله بیگی مربوط به اقوام هزاره اول پیش از میلاد
3. تپه کلک آبی در روستای باغچه محال فیض الله بیگی مربوط به اقوام هزاره اول پیش از میلاد
4. تپه سیخان کوچک در روستای ساریقامیش محال فیض الله بیگی مربوط به اقوام هزاره اول پیش از میلاد
5. تپه سیخان بزرگ در روستای باغچه محال فیض الله بیگی مربوط به اقوام هزاره اول قبل از میلاد
6. تپه موچه در روستای تکان‌تپه محال فیض الله بیگی مربوط به اقوام هزاره اول قبل از میلاد
7. تپه کلتپه در روستای کلتپه بوکان مربوط به اقوام هزاره اول قبل از میلاد
8. قلعه تپی در روستای تپی مربوط به دوره نیریزد و هزاره و پانصد سال پیش از میلاد
9. تپه قره کند در روستای قره‌کند محال آختاچی مربوط به هزاره اول پیش از میلاد
10. تپه روژبیانی در روستای عزیزکند مربوط به دوره برنز پیش از میلاد
11. تپه داربسر در روستای داربسر در محال آختاچی مربوط به دوره اشکانیان
12. زمینهای جره واقع در روستای شیخلر محال آختاچی مربوط به دوره اشکانیان و ساسانی
13. گردی خلیسکه واقع در روستای سراب محال مربوط به دوران اقوام پارینه‌سنگی
14. تپه گرده‌خزینه در روستای سراب مربوط به دوران کالکوتیک
15. تپه گرده‌شین در روستای سراب مربوط به اقوام دوران کالکوتیک
16. تپه آشی در روستای قره‌موسالو مربوط به اقوام برنز پیش از اسلام
17. گوک‌تپه در روستای گوکتپه مربوط به نیمه دوم هزاره اول قبل از میلاد
18. تپه گرده‌شین در روستای رحیم خان محال مربوط به دوره برنز قبل از میلاد
19. تپه محمود در روستای ارمنی بلاغی مربوط به اقوام اواخر دوره نوسنگی
20. گرد عثمان قلعه در قلعه در روستای ساریقامیش مربوط به هزاره یکم پیش از میلاد
21. تپه کانی‌کوزه له در روستای کانی کوزه‌له مربوط به دوره کالکوتیک پیش از میلاد
22. قلعه ناچیت در روستای ناچیت بوکان مربوط به دوره برنز پیش از میلاد
23. تپه مقصود در روستای ملالر بوکان مربوط به دوره کالکوتیک
24. تپه عبدالله تپی سی در روستای عبدالله تپی سی مربوط به دوره برنز پیش از میلاد
25. تپه گرده‌مالان در روستای کهنه‌ملالر مربوط به هزاره یکم پیش از میلاد
26. تپه گرد عربلو در روستای علی‌کند مربوط به هزاره یکم پیش از میلاد
27. تپه سردارآباد در روستای سردارآباد مربوط به اقوام پارتی و ساسانی پیش از میلاد
28. قلعه سردار بوکان در بوکان
29. قلعه قالای چی (قلعه چین)در روستا قلایچی بوکان ۸۰۰ ق م و مربوط به حکومت ماناها

اماکن دیدنی

1. غار روستای قلعه‌چی نزدیک بوکان
2. غار کول‌آباد میان بوکان و میاندوآب
3. غار مکری قران در روستای خراسانه
4. غار کونه‌کوتر در روستای ینگیجه بوکان
5. غار کونه‌کوتر در روستای سهولان
6. ایوان سنگی روستای آغجیوان
7. قلعه سنگی روستای سماقان فرهادتراش دارای نه اتاق سنگی
8. حوض گوره چشمه‌ بزرگ آب و استخر دیدنی بوکان
9. مسجد جامع حمامیان
10. اطاقهای سنگی روستای بی‌بی‌کند
11. پارک ساحلی بوکان
12. پارک کوی محمدیه (معروف به پارک حسن زیرک)

نامداران بوکان

·         حسن زیرک خوانندهٔ نامی کرد

·         دکتر حسین فرهمند باستان‌شناس معروف و استاد دانشگاههای تهران و منچستر و آکسفورد

·         سردار عزیز خان مکری وزیر جنگ آقا ناصر الدین شاه قاجار

Farangis k 1387 kh

برداشت باذکرمنبع بلا مانع است .

هه ولیر

**هه ولیر**

 هه‌ولیر: Hewlêr با تلفظ: هاؤلِر،( در عربی: اربیل) یکی از شهرهای کردستان، مرکز استان هه ولیر و پایتخت حکومت کردستان عراق است. مختصات جغرافیایی آن ۳۶٫۱۲ شمالی و ۴۴٫۰۱ شرقی است و در ۸۰ کیلومتری شرق موصل قرار گرفته‌است. جمعیت این شهر در سال ۲۰۰۵ (میلادی) ۹۹۰ هزار نفر برآورد شده‌است.

هه ولیر باستان

ارگ باستانی هه ولیر.

هه ولیر شهری بسیار باستانی است که در زمان آرامی‌ها بنیاد گشت. نام آن از ریشه سامی «اربع ئیلا» به معنای «چهار ایزد» است. نام امروزی کردی آن یعنی هه‌ولیر هم دگرگون‌شده همان واژه اربیل است. اربیل در زمان آشوریان مرکز دینی مهمی برای آیین پرستش ایزد ایشتار بود.

منطقه هه ولیر در طی سده‌ها بخشی از شاهنشاهی ایران هخامنشی را تشکیل می‌داد و مدتی نیز بدست نیروهای اسکندر مقدونی افتاد. پس از آن اشکانیان و ساسانیان طی سده‌های پیاپی بر آن فرمانروایی کردند.

جنگ گوگمل که در آن اسکندر مقدونی، داریوش سوم را در سال ۳۳۱ پ.م. شکست داد در جایی حدود صد کیلومتر در غرب هه ولیر رخ داد.

اربیل معاصر

شهر امروزی هه ولیر بر روی تپه‌ای باستانی قرار دارد. بر روی آن تپه، دیوارها و بقایای یک دژ عثمانی به چشم می‌خورد. در سده‌های میانه هه ولیر به یک کانون بازرگانی بر جاده میان بغداد و موصل تبدیل شد و امروزه نیز با قرار داشتن در مسیرهای جاده‌ای و ریلی از اهمیت زیادی برخوردار است.

مجلس منطقه خودگردان کردستان از سال‌ها پیش در شهر هه ولیر تشکیل می‌شد ولی کنترل آن تا زمان شورش کردها در پایان جنگ خلیج فارس، عملآ در دست صدام حسین بود. در سال‌های میانی دهای ۱۹۹۱ میان دو حزب اصلی کردها یعنی حزب دموکرات کردستان عراق و اتحاد میهنی کردستان جنگی درگرفت و مجلس نامبرده منحل شد. حزب دموکرات با کمک صدام حسین در سال ۱۹۹۶ هه ولیر را در دست گرفت. پس از سرنگونی صدام بدست نیروهای امریکایی، در دهم آوریل ۲۰۰۳ هه ولیر شاهد جشن و سرور مردم در خیابان‌ها بود. پس از جنگ چندین بمب برعلیه نیروهای امریکایی و کردها در شهر منفجر شده که شدیدترین آن انفجار بمبی در روز عید قربان در مقر هر دو حزب در شهر هه ولیر بود که در آن رویداد ۱۰۹ نفر جان باختند. این بمب‌گذاری را به گروه مسلح انصارالاسلام نسبت می‌دهند.

محله‌ها

شهر اربیل ۷۲ محله دارد که محله‌های قَلات (ارگ هه ولیر )، خانقاه، بازار، مستوفی، مناره، تعجیل، عرب، سیداوه و سه‌تاقان هسته قدیمی این شهر را تشکیل می‌دهند.

 هه ولیر نو | آزادی ۱و ۲ | اردوگاه | اسکان | اندازیاران | بابه گورگور | باداوه | بازار | بختیاری | برایتی | بهار | بیرکوت | پارک سامی عبدالرحمان | پارلمان | پیشه‌سازی جنوبی | تعجیل اسلام | تعجیل یهود | تکیه | توپخانه | تیراوه | چارچرا | چنار | حمرین | خانزاد | خانقاه | خبات | راپرین | راستی | رزگاری ۱ و ۲ | روشنبیری

فرودگاه

فرودگاه هه ولیر  تا سال ۱۹۹۱ پادگان نظامی بود و در سال ۲۰۰۴ بیشتر از آن برای فرود هواپیماهای جنگی آمریکایی استفاده می‌شد. این فرودگاه در دههٔ ۲۰۰۰ میلادی رتبه بین‌المللی گرفته‌است و روزانه دست کم پانزده تا بیست پرواز خارجی را میزبانی می‌کند. بسته شدن مکرر فرودگاه‌های دیگر شهرهای بزرگ عراق همچون بغداد و بصره به رونق این فرودگاه کمک کرده‌است.

نویسندگان معروف اربیل

• ابن خلکان (۱۲۱۱–۱۲۸۲)
• عبدالله پشیو (۱۹۴۶)
• محمد خطیب هه ولیری

ابنیه تاریخی و مکان‌های گردشی

ساختمان‌های تاریخی:

• ارگ هه ولیر  
• مناره چولی (مناره مظفریه)
• تپه قلیچ‌آقا
• بازارهای قیصریه
• مناره باستانی هه ولیر

مکان‌های گردشگری:

• منطقه عین‌کاوه (محله مسیحیان)
• محلهٔ شاری خه‌ون (شهر خواب)
• بازارهای شهر و بازار شیخَلا
• منطقه باداوه

هتل‌ها:

• هتل شرایتون
• هتل چارچرا (چهارچراغ)
• هتل شیرین‌پالاس
• هتل برج اربیل (تاوه‌ری هه‌ولیر)
• هتل کوشک شاهان
• هتل نزار
• مهمانخانه سرسنگ
• مهمانخانه زهور

دانشگاه‌ها

• دانشگاه صلاح‌الدین
• دانشگاه پزشکی هه ولیر               

Farangis kavian  1387 kh  uk

برداشت با ذکر منبع بلا مانع است.

پاوه

پاوه

پاوه یکی از شهرهای شمالی استان کرمانشاه و مرکز شهرستان پاوه‌ مي‌باشد. شهرستان پاوه یکی از 13شهرستان استان کرمانشاه است كه از شمال به استان كردستان، از جنوب به شهرستان جوانرود، از باختر به مرز ايران و عراق و از خاور به استان كردستان محدود مي‌گردد.

شهر زيبا و تاريخي پاوه با قدمت تاريخي بيش از 3 هزار سال، به فاصله 112 کيلومتري از مــرکز استان و 45 کيلومتري تا نقطه صفر مرزي قرار داشته و جمعیتي بالغ بر 22000 نفر دارد.

سازه‌ها و منازل مسكونی در این شهر به گونه‌ای طراحی شده است كه در بیش‌تر موارد پشت‌بام خانه‌ای كه در ارتفاع كم‌تری از دامنه كوه ساخته شده است حیاط منزلی است كه چند متر بالاتر ساخته شده است. به همین دلیل پاوه را شهر "هزار ماسوله" می‌نامند.

سازمان كنوني شهر پاوه و بافت محلات موجود آن نتيجه تغيير شكل هسته قديمي شهر و رشد آن طي ربع قرن اخير است؛ البته عمده تغييرات اين شهر طي سال‌هاي اخير صورت گرفته ‌است.

آب و هواي پاوه

منطقه‌ای که‌ پاوه‌ در آن واقع شده، بسیار خوش آب و هوا بوده و در کنار کوهستان اورامانات (در میان دو کوه شاهو و آتش‌کده) بنا گرديده است.
آب و هوای منطقه نسبتا سرد، مايل به اعتدال و نيمه مرطوب مي‌باشد. هم‌چنين وجود چشمه‌هاي فراوان، آب‌هاي روان، همراه با جنگل‌ها، مراتع و باغات سرسبز جلوه خاص و زيبايي به اين منطقه بخشيده است.

گويش در منطقه پاوه

مردم این منطقه‌ به‌ گویش اورامی، از زبان کردی تکلم می‌کنند که‌ یکی از زبان‌های باستانی ایران بوده و کتاب اوستا که کتاب مقدس زرتشت است به این زبان نگاشته شده است؛ به همين دليل است كه اين منطقه را در گذشته «اورامانات» مي‌ناميدند.

وجه تسميه پاوه

نام پاوه را به "پاوه" سردار يزدگرد سوم (آخرين پادشاه ساسانی) منسوب می‌دانند كه جهت جلب حمايت كردها، روانه اين ناحيه ‌شد و مورد احترام اهالی قرار گرفت. بعدها به خاطر تجليل از آن سردار، اين ناحيه را پاوه ناميدند. "قلعه دژ" و "پاسگه" نيز كه هنوز در پاوه وجود دارند بازمانده و باروی عهد آن سردار است. ظاهرا در محلی نزديك پاوه كه اكنون "جنگاه" ناميده مي‌شود، مردم پاوه با سعد وقاص (سردار سپاه عربان در نبرد قادسیه) جنگيده‌اند.

هم‌چنين مفهوم كلمه "اورامانات" از اورتن (اورامان) نام يكی از سرودهای دينی زرتشتيان گرفته شده است. چيزي كه غير قابل انكار است، تاثیر "آيین زرتشت" در نام‌گذاری این شهر است.

قابليت‌هاي گردشگري پاوه

شهرستان پاوه و منطقه اورامانات به دليل داشتن جاذبه‌هاي فراوان طبيعي و تاريخي، قابليت جذب گردشگران داخلي و خارجي بسياري را داشته و از پتانسيل‌هاي خوبي در اين زمينه برخوردار مي‌باشد. از ديدني‌هاي اين منطقه مي‌توان به موارد زير اشاره كرد:

کوه‌هاي سر به فلک کشيده، جنگل و طبيعتي زيبا، ديدني و فرح بخش.
غارهاي ديدني و وسيع، مانند غار قوري ‌قلعه (بزرگ‌ترين غار آبي آسيا و جز شكيل‌ترين غارهاي جهان)
رودخانه بزرگ سيروان و دره‌هاي عميق امتداد آب اين رودخانه.
چشمه بزرگ آب معدني بل "منصوب به یكی از خدایان آب" که محل خروج اين آب جايي زيبا و ديدني است.

آثار باستاني نظير باقي‌مانده دومين آتشکده‌ي ايران در دوره پيامبر زردشت که 750 سال قبل از اسلام فعال بوده است.

صنايع دستي بي‌نظير مانند: چوخه و رانک (لباس مردانه)، کلاش (گيوه)، نمدمالي، گليم و جاجيم‌بافي، فرنجي‌سازي و فرش‌بافي.
هم‌چنين از محصولات صادراتي شهرستان پاوه مي‌توان به گردو، بادام، انگور، انجير‌، فرآورده های دامی و... اشاره كرد.

گردآورنده: بابك گنجي‌زاده طاري

منابع:

www.iran-travel.blogfa.com
http://anobanini.ir
http://fa.wikipedia.org

Farangis kavian 1387 kh eslam abad gharb

برداشت با ذکر منبع بلا مانع است.

قصرشیرین

*** شهرستان قصر شيرين ***

شهر قصرشيرين مركز شهرستان قصرشيرين يكي از شهرستان هاي مرزي استان كرمانشاه است كه در 166 كيلومتري غرب شهر كرمانشاه واقع شده است . اين شهر بين طول جغرافيايي 45 درجه و 35 دقيقه شرقي و عرض 34 درجه و 31 دقيقه شمالي قرار دارد كه ارتفاع آن از سطح دريا 400 متر مي باشد .

شهرستان قصرشيرين از شمال و غرب به كشور عراق از جنوب به استان ايلام از شرق به شهرستان هاي سرپل ذهاب و گيلانغرب محدود مي شود .

شهرستان قصرشيرين در سرشماري سال 1375 ، بالغ بر 20006 نفر جمعيت داشت كه از اين تعداد13052 نفر ساكن در نقاط شهري و 4517 نفر ساكن درنقاط روستايي و بقيه غير ساكن بوده اند .

علت نامگذاري اين ناحيه به قصرشيرين ، احداث كاخي براي شيرين همسر مسيحي خسرو پرويز در اين محل بوده است .

قصرشيرين از شهرهاي قديمي و تاريخي استان است و بناي آن را در آثار تاريخي و ادبي به خسرو پرويز نسبت مي دهند وي در زمان پادشاهيش باغي وسيع با قصرهايي دلپذير كه متناسب با آب و هواي زمستان اين ناحيه بود در اين شهر بنا نهاد . پس از حمله اعراب به ايران قصرهاي خسرو پرويز به كلي ويران گشت و تا سال 1270 ق قصرشيرين قصبه كوچكي بيش نبود .

مراكز ديدني : چهارقاپو ، كاخ ساساني خسرو ، حوش كري ، كاروانسراي قصرشيرين ، نهرشاه گدار .

****رودخانه الوند****

اين رودخانه از آب چشمه هاي سياوانه و سراب اسكندر در كوه دالاهو در شمال غربي كرند سرچشمه گرفته و بعد از اينكه در حدود سه كيلومتر جريان يافته فرو مي رود و پس از مسافت كوتاهي از محل ديگري به نام سراب هشتانه خارج گرديده و تشكيل آبشاري در ريجاب داده است اين رود پس از مشروب نموده دشت ذهاب به طرف قصرشيرين جريان داشته و نهايتاً وارد خانقين عراق شده و در محل دوآب خانقين وارد دياله مي شود . اين رودخانه از لحاظ اينكه از سرپل‌ذهاب ( حلوان ) مي گذرد به نام رودخانه حلوان نيز معروف است .

****پوشش گياهي و جنگل ها ****

به سبب موقعيت خاص اقليمي و بارندگي به موقع و كافي از مناطق شمال غربي تا جنوب شرقي استان كرمانشاه يعني از ارتفاعات اورامانات تا منطقه زردلان و هليلان دره‌هاي پوشيده از جنگل و مراتع پر بركتي وجود دارد . اين دره ها چون داراي آب و هواي معتدل با مناظر زيباي طبيعي است براي اطراق و تفريح و وجود ايلات در حال كوچ از بهترين نقاط تفريحي ايران است و هميشه يكي از شكارگاه هاي تراز اول ايران محسوب مي شده است . جنگل هاي اين استان عموماً از جامعه بلوط بومي ايران تشكيل يافته و در حدود 60 درصد از اين جامعه را گونه هاي مختلف بلوط و 25 درصد آن را گونه هاي مختلف پسته هاي وحشي ( بنه ) و حدود 5 درصد انواع بادام كوهي و10 درصد بقيه را ديگر گونه ها تشكيل مي دهد .

برخي از درختان و درختچه هاي جنگلي استان كرمانشاه عبارتند از : آلبالوي وحشي ، انجير ، اوجا ، بادام وحشي ، بلوط ، بيد ،پسته وحشي ، تمشك ، چنار ، زبان گنجشك ، صنوبر ، سرخ‌و‌ليك ، گردو ، زالزلك .

بطور كلي مي توان نواحي جنگلي استان را چنين تقسيم نمود :

1 ـ جنگل هاي منطقه اسدآباد ـ كرمانشاه

2 ـ جنگل هاي منطقه كرمانشاه ـ ايلام

3 ـ جنگل هايي منطقه گيلان غرب ـ قصرشيرين

4 ـ جنگل هاي منطقه اسلام آباد ـ قصرشيرين

****كاروانسراي قصرشيرين****

اين كاروانسرا در داخل شهر قصرشيرين قرار دارد كه متأسفانه در اثر حملات عرلق آسيب زيادي ديده و تنها قسمت ورودي آن باقي مانده است ولي در سال هاي اخير ميراث فرهنگي اقدام به بازسازي آن نموده است . اين كاروانسرا نيز از نظر پلان تا حدودي شبيه كاروانسراهاي صفوي بيستون و ماهيدشت مي باشد بطوريكه داراي ورودي طاق داري درضلع جنوبي بناست كه در هر طرف ورودي سكويي دراز ايجاد شده است . پس از ورودي ، هشتي گنبد داري قرار دارد كه از طريق آن مي توان وارد حياط مركزي شد .

در چهار طرف اين حياط ، ايوانهاي بزرگي با طاق جناغي قرار دارد . همچنين در اطراف ضلع حياط مركزي تعدادي اتاق ساخته شده است در جلو هريك از اين اتاق ها ايوان كوچكي و در پشت اتاق ها ، اصطبل هاي درازي احداث شده است .

اين كاروانسرا به وسيله لاشه سنگ و آجر ساخته شده است . حتي در برخي از قسمت‌هاي آن از جمله ورودي ، از آجرهاي بناهاي ساساني نيز استفاده كرده اند .

****آتشكده چهارقاپي****

چهار قاپو يا چهار قاپي به معني چهار در ، از جمله آتشكده هاي زمان ساساني در شهر مرزي قصرشيرين است . اين آتشكده از نوع آتشكده هايي است كه داراي دالان طواف بوده ولي متأسفانه در اثر مرور زمان رواق آن فرو ريخته است ولي با اين وجود در برخي از قسمت ها آثاري از آن ديده مي شود . اين آتشكده عبارت است از اتاقي مربع شكل به ابعاد 25*25 متر كه داراي سقفي گنبدي شكل به قطر 16 متر بوده ولي متأسفانه اكنون اثري از آن باقي نمانده است و تنها بقاياي گوشواره ها در چهار گوشه آن ديده مي شود . اين اتاق مربع شكل داراي چهار درگاه ورودي است كه به رواق اطراف فضاي مركزي منتهي مي شوند . در اطراف اين بنا مجموعه اتاق ها و فضاهايي وجود دارد كه بخش هايي از آنها در نتيجه كاوش هاي باستان شناختي سال هاي اخير شناسايي شده است . اين بنا با استفاده از مصالح محلي از قبيل لاشه سنگ و ملاط گچ ساخته شده است . البته گنبد بنا آجري بوده است .

اگرچه اكثر باستان شناسان اين بنا را آتشكده اي از زمان خسرو پرويز پادشاه ساساني مي دانند ولي برخي نيز آن را كاخي از همان زمان مي دانند.

****ارتفاعات اطراف قصرشيرين ****

در اطراف قصرشيرين نيز ارتفاعاتي وجود دارد كه از جمله آنها مي توان به ارتفاعات بازي دراز با ارتفاع 2320 متر ، آق داغ با ارتفاع 2105 و كوه سه سر با ارتفاع 2593 متر اشاره كرد

****كاخ خسرو ****

در حاشيه شمالي شهر كنوني قصرشيرين و در نزديكي آتشكده چهار قابي ، ويرانه‌هاي قصر خسرو پرويز ديده مي شود كه امروزه به صورت تلي از خاك در آمده است . اين بنا بر روي مصطبه اي به ارتفاع 8 متر ايجاد شده است . اين بنا در جهت       شرقي ـ غربي به ابعاد 98*285 متر ساخته شده كه راه ورود به داخل بنا از طريق پلكان دو طرفه اي بوده است . در قسمت شرقي بنا ، تالار ستون مستطيل شكلي وجود دارد كه سقف آن به وسيله طاق هاي آجري پوشش داده شده است . در پشت تالار ، اتاق گنبد دار بزرگي ساخته شده كه راه ورود به آن از طريق درگاهي است كه در قسمت غربي تالار ايجاد شده است . در دو طرف شمال و جنوب اتاق گنبد دار ، اتاق هاي مستطيل شكلي وجود دارد كه از طريق اتاق گنبد دار قابل دسترسي بوده اند . همچنين در پشت اتاق گنبد دار ، حياطي مربع شكل با رواق ستون دار قرار دارد كه ابعاد آن 27*27 متر مي باشد . دور اطراف اين حياط ستون دار را اتاق هاي متعددي فرا گرفته است . در قسمت غربي حياط نيز ايواني ساخته شده است كه از طريق درگاهي به حياط ديگر كاخ منتهي مي شود . در اطراف اين حياط‌ها نيز مجموعه اتاق ها و اصطبل ها قرار گرفته است .

در قسمت شمالي تراس ، چندين خانه به صورت يك مجموعه وجود دارد . اسكار رويتر اظهار مي كند خانه هايي كه در قسمت مركزي عمارت قرار دارند احتمالاً حرم پادشاه را شكل مي دهند و خانه هاي واقع در بيرون ساختمان مكاني براي پذيرائي ميهمانان بوده است .

در مورد اين كاخ ، مورخين و جغرافي نويسان ايراني و عرب هر كدام مطالبي نوشته‌اند ، اكثر اينها اظهار مي كنند كه اين كاخ توسط خسرو پرويز در ميان باغ وسيعي ساخته شده كه حيوانات وحشي با كمال آزادي در اين مكان مي زيسته اند و آب فراواني از رودخانه الوند در جدولي مرتفع به اين باغ وارد مي گشته است . با قوت اين كاخ را جزء عجايب جهان به شمار آورده كه در سال 628 ميلادي توسط هراكليوس ويران شده است .

 Farangis kavian 1387 kh     eslam abad gharb

برداشت باذکر منبع بلامانع است.

مهاباد

مهاباد

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد.

شهرستان مهاباد یکی از شهرستان‌های کردنشین استان آذربایجان غربی ایران است. مرکز آن شهر مهاباد است. زبان گفتاری مردم آن کردی سورانی با لهجه مکریانی می‌‌باشد و به دلیل موقعیت استراتژیک آن و همجواری با شهرهای مرزی، اقامتگاه مسافران زیادی می‌‌باشد.

جمعیت این شهرستان طبق سرشماری سال ۱۳۸۵ برابر با ۱۹۷٬۴۴۱ نفر بوده است که از این تعداد ۱۰۰٬۰۸۵ نفر آنان مرد و ۹۷۳۵۸ نفر آنان زن بوده اند.

تقسیمات کشوری

تقسیمات کشوری این شهرستان، بنابرآنچه در نتایج آمارگیری سرشماری سال ۱۳۸۵ کل کشور آمده است، بر حسب بخش، شهر، دهستان و روستا به شرح زیر است: ^[۱]

فاصله این شهر با پیرانشهر 60 کیلومتر می باشد.تا سال ۱۳۳۸ پیرانشهر از شهرهای تابع شهرستان مهاباد بود.

بخش‌ها

·                     بخش مرکزی

·                     بخش خلیفان

شهرها

·                     شهر مهاباد

دهستان‌ها

دهستان‌های بخش مرکزی

·                     دهستان آختاچی غربی

·                     دهستان مکریان شرقی

·                     دهستان مکریان غربی

دهستان‌های بخش خلیفان

·                     دهستان کانی بازار

·                     دهستان منگور شرقی

جغرافیا

شهرستان مهاباد با مساحت ۲۵۹۱ کیلومتر مربع و ۱۸۸٬۲۸۹ نفر جمعیت (بر اساس سرشماری سال ۱۳۷۹) در موقعیت طول جغرافیایی ۴۵ درجه و ۴۳ دقیقه شرقی و عرض جغرافیایی ۳۶ درجه و ۴۶ دقیقه شمالی از نصف النهار گرنویج قرار گرفته و با دو بخش، مرکزی و خلیفان دارای ۲۲۴ روستا دارای سکنه میباشد. مهاباد دارای آب و هوای کوهستانی با زمستانهای سرد و تابستانهای نسبتاً معتدل و چهار فصل بسیار جذاب است، رودخانه مهاباد از داخل شهر عبور می‌کند.

تاریخچه و وجه تسميه

نام قبلی شهرستان مهاباد، ساوجبلاغ مكری (در لهجه مهابادی: سابلاغ) بود كه در زمان حكومت رضاخان تغيير داده شد^{[نیازمند منبع]}. درباره ی واژه مهاباد تاكنون تعبيرات و معناهای گوناگونی گفته‌ شده است. مهاباد را مادآباد نيز گفته‌اند كه اين تعبير هيچ گونه دليل قابل قبولی همراه ندارد. اين شهر را مه‌آباد نيز گفته‌اند كه اگر به معنای جايی باشد كه هميشه مه آلود است اين تعبير نيز با واقعيت وفق نمی‌کند. در فرهنگ فارسی برهان قاطع درباره واژهٔ مهاباد چنين نوشته شده است كه نام اولين پيغمبری است كه به عجم مبعوث شد و كتابی آورد كه آن را «دساتير» خوانند. بعضی نيز براين اعتقاد هستند كه مهاباد به معنای جايی است كه بزرگان آن جا را آباد كرده‌اند. اين منطقهٔ قديمی در زمان‌های پيشين مركز نواحی كردنشين بوده و بطليموس آن را داروشاه و راوليستون به نام دارياس ناميده است. امروز در 3 فرسخی شهر فعلی، روستایی به نام درياز (درياس) مشهود است كه از قرار معلوم شهر دارياس در همين نقطه واقع بوده است. در عصر هخامنشی منطقه، بخشی از امپراتوری عظيم هخامنشی بود و بعد از آن در زمان اسكندر بخشی از آتوپاتن ماد بود كه ژنرال هخامنشی آتروپات و سپس جانشينانش بر آن جا حكومت كردند. در دوره صفويه ايالات غرب ايران ميدان مبارزه و برخوردهای دو امپراتوری صفويه و عثمانی بود و حكام محلی در ولايات باختر به مقتضای توانايی يكی از دو امپراتوری هر بار تابع يكی از آن ها می شد. اين شهر در گذشته بر اثر زلزله ای نابود و دوباره ساخته شد. پيرامون اين شهر آثار تاريخی متعددی وجود دارد.

قسمتی از این منطقه‌ در سال ۱۹۴۶ به‌ رهبری قاضی محمد اعلام اسقلال کرد و جزئی از جمهوری مهاباد بود. مهاباد در زمان حاکمی به نام بداق‌سلطان روند رو به پیشرفت خود را شروع کرد. یکی از اهداف بداق‌سلطان برگرداندن مهاباد به زمان اوج بوده است. همچنین در زمان حکومت سرداران مکری در بوکان شهر مهاباد دومین شهر ایالت مکریان قلمداد می گردید.

آثار تاریخی

تحقیقات مورخین و آثار کشف شده توسط باستان شناسان حاکی از آن است که منطقه شهرستان مهاباد حداقل از سده‌های اول هزاره اول پیش از میلاد مسیح یکی از مناطق مسکونی ایران باستان بوده است. یکی از این آثار کتیبه‌ای به خط میخی منسوب به (مینوآ) می‌باشد که بین سالهای 812 تا 778 قبل از میلاد سلطنت داشته است. کتیبه مذکور تا سال 1890 موجود بوده است. آثار دیگری مانند پلکا‌ن‌های سنگی و راهروهای زیرزمینی مشهور به برده کنته کشف گردیده که بر نفوذ و هجوم قوم دیگری بنام وانیها به منطقه دلالت دارد. از دوره مادها نیز آثاری از جمله یک گور بنام فقرهقا (فرهادگاه) بجامانده است. بررسی آثار برجای‌مانده از زمانهای دور گذشته، نشانگر این امر است که تمدن و شهرنشینی در این منطقه از اختلاط فرهنگی و نژادی بین اقوام مختلفی مانند بابلی‌ها، آشوری‌ها، وافی‌ها، لولوئی‌ها، کوتی‌ها، کاسی‌ها، مادها و سرانجام تیره‌های آریایی‌نژاد کرد بوجود آمده است.

مشاهیر

فرهنگی و ادبی: ملا صالح حریق،وفایی،گیو مکریانی،محمدامین شیخ الاسلامی معروف به هیمن، ، استاد محمد قاضی و غيره

منبع :دانشنامه ازاد ویکی پدیا

Farangis kavian 1387 kh shabad

برداشت با ذکر منابع بلا مانع است.

قیبله کم شاری سنه سربرزم

سنندج

سنندج، (به کردی سنه Sine) مرکز استان کردستان ایران است. این شهر همچنین مرکز شهرستان سنندج در این استان نیز می‌باشد. این شهر قریه‌ای بوده‌است از قراء کردستان و به «سینه» و «سنه» مشهور بود. بخاطر قلعه‌ای که خاندان اردلان در آنجا بنا کردند به «سنه دژ» یا سنندج معروف شد.

شهر سنندج در موقعیت ۱۴ درجه و ۳۵ دقیقه عرض شمالی و ۴۷ درجه طول شرقی از نصف النهار گرینویچ دارد. شهرستان سنندج به مساحت ۵۰۲۳ کیلومتر مربع از شمال به "ميان دو آب"، از جنوب به "کرمانشاه"، از مغرب به "مريوان" و از شرق به "قروه" و "بيجار" محدود می‌شود. این شهر از طریق چهار شریان ارتباطی با شهرهای استان و مرکز استان‌های همجوار و مرکز کشور در ارتباط است.

در نزدیکی سنندج سد بزرگی به نام "سد قشلاق" ساخته شده‌است که آب شهر و ناحیه را تأمین می‌سازد. زبان مردم سنندج "کردی" است.

جمعیت شهر سنندج در سال ۱۳۳۵ برابر با ۴۰۶۴۱ نفر با ۷۹۰۰ خانوار بوده‌است. در سال ۱۳۴۵ جمعیت شهر به ۵۴۵۷۸ نفر و ۱۰۶۱۵ خانوار رسیده‌است. نرخ رشد جمعیت در این دوره ۲٫۹۹ درصد بوده‌است که در مقایسه با نرخ رشد سایر مراکز استان‌ها در کشور نرخ رشد بالایی می‌باشد. این افزایش نرخ رشد در شهر سنندج را می‌توان معلول افزایش رشد بخش خدمات و همچنین شکل گیری نظام شهر نشینی پیوسته در این منطقه دانست. جمعیت این شهر حدود ۷۵۰۰۰۰ نفر است. البته بر طبق آمار جدید خود کشور ایران جمعیت این شهرستان با توابع بالغ بر ۱۰۰۰۰۰۰ نفر می‌باشد البته جمعیت درست سنندج ۴۵۰۰۰۰ نفر درست است و جمعیت استان ۱۶۰۰۰۰۰ نفر می‌باشد.

تاریخ

سنندج یکی از شهرهای قدیمی کردستان می‌باشد که تاریخ آن به قبل از میلاد مسیح بر می‌گردد.این شهر دارای آثار قدیمی از دوره‌های قبل از میلاد، قبل از اسلام و دوران اسلامی می‌باشد و شاهراه ارتباط سریع جنوب غربی ایران به شمال غربی ایران است.

دژ سنندج (سنه دژ) توسط حکمران کردستان در زمان سلطنت شاه صفی (۱۰۳۸ تا ۱۰۵۲ هجری) ایجاد شد. در گذشته بجای سنندج کنونی، شهری بنام «سیر» در همین مکان وجود داشت. کریم خان زند شهر را در سال ۱۱۴۶ هجری نابود کرد و پس از مدتی هرج و مرج خسرو خان اردلان بر شهر تسلط یافت. پس از او پسرش حاکم شد و سنندج در دوران او بسیار توسعه یافت.

سلیمان خان وقتی که به امارت کردستان دست یافت در سال ۱۰۴۶ ه.ق شهر سنندج را در محل روستای قدیمی «سنه» بنا نمود. شاه صفی او را متعهد کرده بود که دارالملک را از «حسن آباد» به سنندج کنونی منتقل سازد و قلاع صعب العبور کردستان را ویران کند. سلیمان خان وقتی به کردستان آمد به موجب عهد خود ضمن آباد کردن سنندج، قلعه حکومتی را در بالای تپه‌ای در محلی که امروزه باغ فردوسی سنندج گفته می‌شود، بنا کرد. و در خارج و اطراف قلعه عمارات و حمام و مسجد و بازاری هم بنا می‌کند و یک رشته قنات نیز در دشت «سرنووی» احداث می‌کند و آب آن را به شهر و میان قلعه آورد.

در "حديقه ناصری" آمده‌است که :«سلیمان خان قلاع «زَلم» و «پلنگان» و «مریوان» و «حسن آباد» را ویران نمود. که دیگر پناه و گریز گاهی برای حکام کردستان نباشد. و قلعه مختصری را نیز در اطراف این آبادی سنندج کشید» تردیدی نیست که قبل از بنای شهر سنندج در دوره صفویه، در محل کنونی این شهر آبادی قدیمی «سنه» قرار داشته‌است.

جاذبه‌های گردشگری

از مناطق دیدنی این شهرستان می‌توان مسجد جامع دارالاحسان، بازار قدیمی شهر، پارک دیدنی آبیدر (امیریه)، خانهٔ کرد، موزه سنندج و عمارت خسروآباد را نام برد.

در ۶۵ کیلومتری سنندج دهستان نوگل(نگل)واقع است که به دلیل قرآنی باستانی که متعلق به قرون اولیه اسلام است گردشگران زیادی را به خود جذب کرده‌است. به نظر می‌رسد که شهر سنندج در آغاز از الگوی معماری و شهرسازی صفویه پیروی کرده‌است. ساخت اولیه شهر سنندج با محلات آن تا دوره قاجاریه با اندک تغییراتی به همان صورت قدیمی باقی می‌ماند. جمعیت شهر در حدود ۵۰۰۰۰۰ نفر میباشد.

سنندج در ۵۰۱ کیلومتری تهران قرار دارد. این شهر بویژه در بهار و پاییز دارای طبیعتی زیبا و هوایی مطبوع است.

آثار تاریخی و جاهای دیدنی

• عمارت امجدالاشرف
• عمارت خسروآباد
• عمارت مشیر
• عمارت سالارسعید
• عمارت وکیل الملک
• قلعه حسن آباد
• پل قشلاق
• بازار سنندج و آصف
• خانه آصف وزیری
• مسجد جامع سنندج (دارالاحسان)
• زیارتگاه و مسجد هاجرخاتون
• امامزاده عبدالله
• امامزاده پیرعمر
• سد قشلاق (وحدت)
• جنگلهای اطراف سنندج
• کوه کوچکه سر
• چشمه آب معدنی گواز
• چشمه آب معدنی پیرسلاح
• موزه سنندج
• روستای نگل
• روستای صلوات‌آباد

منبع :sanandaj.org

Farangis kavian shabad gharb 1387 kh

برداشت با ذکر منبع بلا مانع است.

سرپل ذهاب دیرین شهر کردان

سرپل ذهاب

                                                    از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد.

شهرستان سرپل ذهاب با مساحتی بالغ بر ۱۲۷۱ کیلومتر در ۴۵ درجه و ۵۲ دقیقه طول شرقی و ۳۴ در جه و ۲۴ درجه عرض جغرافیایی در غرب کشور جمهوری اسلامی ایران و منتهی الیه شیب ارتفاعات زاگرس بر سر راه بین المللی تهران – بغداد موسوم به جاده کربلا با قدمتی بالغ بر ۲۸۰۰ سال قبل ازمیلاد حضرت مسیح با فاصله ۶۶۵ کیلومتری از تهران واقع گردیده‌است و از شهرستانهای مرزی و باستانی و زر خیز استان کرمانشاه است. قدمت این شهر بر اساس مطالعه آثار باستانی و کتیبه‌های آن از قبیل کتیبه و سنگ نوشته آنوبانینی پادشاه لولوبی‌ها که در ضلع شمال شرقی که بر سینه رشته کوه همیشه استوار زاگرس حک شده که یکی از قدیمی‌ترین و به عبارتی اولین هنر معماری رو سنگ آسیا به شمار می‌رود و نیزدکان داوود، طاق گرا و دهها اثر باستانی و تاریخی دیگر قابل دستیابی و استخراج است. این شهرستان از شمال به شهرستان جوانرود، از غرب به شهرستان قصرشیرین و کشور عراق، از شرق به شهرستان اسلام آباد و از جنوب به شهرستان گیلان غرب محدود شده‌است. ارتفاع متوسط شهرستان از سطح دریا ۵۵۰ متر بوده و در یک تغییر ناگهانی ارتفاع نسبت به شرق شهرستان در فاصله بطول کمتر از ۱۰ کیلومتر پس از طی گردنه پاطاق به بیش از ۱۰۰۰ متر می‌رسد که این خود باعث ایجاد طبیعتی بسیار جذاب، دلپذیر و کاملاً متفاوت با اقلیم سرزمینهای قرار گرفته بر روی ارتفاعات مذکور می‌شود. علاوه بر آن این امر باعث ایجاد جریانهای آب سطحی و تغذیه سفره‌های زیرزمینی دشتهای حاصلخیز این شهرستان گردیده که نعمتی بس عظیم و حیاتی است و در کمترمکانی از عالم هستی شاهد آن هستیم. شهرستان در جلگه‌ای نسبتاً وسیع که اطراف آن را ارتفاعات و تپه ماهورهای احاطه کرده که باعث دشتهای مستعد حاصلخیز دشت ذهاب، قلعه شاهین، سر قلعه... که به نوبه خود به لحاظ دارا بودن رودخانه‌ها، سرابها و چشمه سارهای متعدد و فراوانی از جمله رودخانه الوند، دله شیر، هواسان، جگیران، کلم کبود و سراب مارا ب،، گلو دره ، پیران، سرابگرم، قره بلاغ، قلعه شاهین، سراب مامیشان و منحصر به فرد می‌باشد. شهرستان سر پل ذهاب دارای آب و هوایی با زمستانهای معتدل وتابستانهای گرم بوده و حداکثر نزولات جوی در زمستان و مقدار کمی بهار بوده و پائیز و تابستانی خشک و بی باران دارد. بر اساس تقسیم بندی اقلیمی کوپن (koppen) دارای سه اقلیم متفاوت با زمستانی معتدل و تابستانی گرم و طولانی در قسمت مرکزی و زمستانی سرد و تابستانی خنگ در قسمت شمالی و زمستانی ملایم و تابستانی گرم در قست شمال غربی با متوسط میزان بارندگی ۵۰۰ میلی متر در سال و درجه حرارت ۴/۳ درجه در سردترین ۸/۴۴ درجه در گرمترین ماه سال وبا تعداد روزهای یخبندان آن برابر با ۱۵ روز را شامل می‌شود، بطور کلی شهرستان سر پل ذهاب دارای آب و هوای با منطقه سردسیر و گرمسیر است. این شهرستان به لحاظ پیشینه تمدن تاریخی و باستانی دارای آثار متعددی حدوداً سی و دو اثر بوده که می‌توان از آثار دوره اسلامی بقعه مبارکه احمد ابن اسحاق از محدثین و صحابه ائمه و وکیل خاص امام حسن عسگری و ملاقات کننده امام زمان (عج) و سفیر خاص آن امام همام در قم بوده که مدفن ایشان از گذشته‌های دور دراین شهرستان همواره ملجاء و مورد توجه ارادتمندان بوده و همچنین آثار نقش برجسته دوران حکومت ماد، دکان داوود ، طاق گرا، آثار برجسته و نقوش مربوط به دوران هخامنشی، ساسانی ، اشکانی اشاره نمود که این خود حکایتی بر قدمت این شهر در گذشته‌ها و اعصار دارد.

برگرفته از «http://fa.wikipedia.org/wiki/

Farangis kavian shabad gharb 1387 khorshidy

برداشت با ذکر منبع بلا مانع است.

ایلام سربرزی شاران

ایلام

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد.

این نوشتار درباره شهر ایلام در ایران است.

ایلام نام شهری است در غرب ایران که مرکز استان ایلام است.

از نظر جغرافیایی ایلام از غرب به کشور عراق از شرق به استان لرستان از شمال به استان کرمانشاه و از جنوب به استان خوزستان محدود می‌شود.این استان دارای ۴۳۰ کیلومتر مرز مشترک با کشور عراق می‌باشد که شهر مرزی آن مهران می باشد و مردم ایران و عراق جهت مسافرت زمینی از مرز مهران عبور می کنند.

 نام

این شهر در گذشته ده بالا و سپس حسین‌آباد نام داشت و مرکز پشتکوه بود. در گذشته لرستان به دو قسمت پیشکوه و پشتکوه تقسیم می شد که بخش پشتکوه در ۱۳۰۸ با تصویب فرهنگستان ایران نام آن به ایلام تغییر یافت و نام پشتکوه نیز به استان ایلام تبدیل شد.

شهرستان ایلام مرکز استان ایلام است که از دوبخش مرکزی و چوار تشکیل شده‌است از غرب به کشور عراق از شمال شرق شهرستان ایوان از جنوب غرب به شهرستان مهران و دره شهر و از شال به شهرستان شیروان چرداول همجوار است. بخش مرکزی از دو دهستان ده پائین و میشخاص تشکیل گردیده، بخش چوار هم از دو بخش ارکوازی و بولی شکل یافته‌است.

استان ایلام که از میان استان‌های ایران طولانی‌ترین مرز را با عراق دارد در زمان جنگ ایران و عراق بیشترین خسارتها بر آن وارد شد. مردم ایلام در زمان جنگ به مقابله با دشمن پرداختند. خیلی از مردم به کوه‌ها روی آوردند و با سخت‌ترین شرایط کنار آمدند اما منطقه‌ی خود را ترک نکردند و حتی از استان‌های همجوار پذیرای مهاجران جنگی شدند.

 مردم

البته نام شهر ایلام ابتدا ده بالا بوده و مردمان طایفه دهبالایی در آن ساکن بوده اند و سپس حسین آباد نام گرفته است. همه مردم استان ایلام شیعه هستند.زبان بیشتر جمعیت این استان کردی می باشد و در حوزه جنوبی استان آمیخته ای از کردی ، لری و عربی نیز وجود دارد. امروزه با راه اندازی پتروشیمی و گاز در این استان کم کم از محرومیت آن کاسته می‌شود.

طبیعت استان بی نظیر است. این استان دارای شهرستانهای با قدمت تاریخی است. از جمله این شهرستانها دره شهر است.

 آثار تاریخی

·                     پل گاو میشان که بر روی رودخانه سیمره قرار دارد

·                     شهر تاریخی ماداکتو

·                     آتشکده و تنگه بهرام چوبین

·                     دژ جولیان

این استان دارای چند قلعه تاریخی است. کار باستان‌شناسی زیادی درباره این شهر و تمدن آن انجام نشده است.

دانشگاه‌ها

·                     دانشگاه ایلام

·                     دانشگاه علوم پزشکی ایلام

·                     دانشگاه آزاد واحد ایلام

·                     دانشگاه پیام نور ایلام

·                     دانشگاه جامع علمی کاربردی ایلام

·                     جهاد دانشگاهی مرکز ایلام

مشاهير ايلام

·                     شامحمدیاری (فرمانده قیام ایلات ایلام علیه رضا خان در سال 1308)

غلامرضا خان ابوقداره حسينقلي خان ابوقداره شاهورديخان غلامرضا اركوازي (شاعر) ورزشکاران ملی= غریبی- همایون بسطامی- جوادرازی- ریسعلی حاتمی- مجتبی ملکی و....

برگرفته از «http://fa.wikipedia.org/wiki/%D8%A7»

Rad barez eslam abad ghrb 1386 khorshidy

آدرس جدید وبلاگ : www.kurds.coo.ir

    برداشت با ذکر منبع بلا مانع است.

کرماشان (کرمانشاه)

کِرمانشاه مرکز استان کرمانشاه

شهر کِرمانشاه(به کردی کرماشان) مرکز استان کرمانشاه و نیز مرکز شهرستان کرمانشاه در این استان است. کرمانشاه، هفتمین شهر بزرگ ایران پس از تهران و مشهد و شیراز اصفهان و تبریز و اهواز قرار دارد و در استان کرمانشاه واقع شده‌است. جمعیت این شهر(بدون حومه) بر طبق برآوردهای آماری سال 2005  حدود 766706 نفر بوده و از لحاظ آب و هوایی جزو مناطق معتدل کوهستانی قرار می‌گیرد.

کرمانشاه مرکز غرب کشور است و به مادرشهر کردها شهرت دارد. کرمانشاه که از شهرهای تاریخی و فرهنگی ایران است به دلیل قرارگیری در تقاطع دو محور شمال به جنوب و شرق به غرب و نیز همجواری با عراق و واقع شدن بر سر راه کربلا و بغداد از اهمیت فوق العاده‌ای برخوردار است. سه رودخانه ی قره سو (خوره سو)، آبشوران و چم بشیر در کرمانشاه جریان دارند.

مردم این شهر به گویش‌های گوناگون زبان کردی (کرمانشاهی، کلهری، لکی، جافی ) و نیز به زبان فارسی سخن می‎گویند.

كرمانشاه در دوران پيش از تاريخ

كرمانشاه از لحاظ بقايای سكونت‎های پيش از تاريخ يكی از مناطق بسيار غنی و مهم در ايران و غرب آسيا است. قديمی‎ترين آثار سكونت بشر در كرمانشاه مربوط به پارينه سنگی قديم است كه شامل چند تبر دستی سنگی است كه در منطقه گاكيه و غرب هرسين يافت شده است.اين آثار دست‎کم حدود 200 هزار سال قدمت دارند. آثار مهمی از دوران پارينه سنگی در غارهای كرمانشاه كشف شده است كه مربوط به دوره‎های پارينه سنگی ميانی، جديد و فراپارينه سنگی است. نخستين غاری كه در ايران كاوش شد در بيستون كرمانشاه قرار دارد كه تنها بقايای استخوانی انسان نئاندرتال در ايران در آن كشف شده است. آثار سكونت نئاندرتال‎ها همچنين در ساير غارهای بيستون چون غار مر تاريك و غار مر آفتاب كشف شده است. در غارهای شمال شهر كرمانشاه مثل قبه و دو اشكفت نيز ابزار هاي سنگی اين دوره يافت شده است.از دوره پارينه سنگی جديد و فراپارينه سنگی نيز آثاری در غارهای مرخريل و كوليان كشف شده است. از كهنترين آثار سكونت روستا نشينی اوليه در غرب آسيا چندين مكان در اطراف كرمانشاه قرار دارند كه از ميان آن‎ها می‎توان به گنج‎دره در غرب هرسين و سراب و آسياب در شرق كرمانشاه اشاره كرد. گفتنی است كه قديميترين مدارك اهلی كردن بز در تپه گنج دره شناسايی شده است كه نتايج مطالعه آن اخيرا به وسيله پرفسور مليندا زيدر در نشريه معتبر ساينس منتشر شد. در ضمن بايد خاطر نشان شد كه مردم و ساكنين اين منطقه مادهاي اصيلي هستن كه در گذشته به طوايف آمادي ملقب بوده اند و طي ساليان زياد با وجود اقوام ديگر به دليل شرايط منطقه اي بكر مانده بودند.

ریشهٔ نام

نام کرمانشاه از دوره ساسانیان بر این شهر گذارده شده‌است. در دوران اسلامی این شهر را «قره میسین» می‌خوانده‌اند. در یک مکتوب نام کرمانشاه را نخست لقب بهرام کرمانشاه (بهرام چهارم) نوشته‌اند از این رو که پیش از شاهی فرمانروای کرمان بوده‌است. پس از پادشاهی او به افتخارش نام این شهر را کرمانشاه گذاشتند. در کتب قدیم که به زبان کردی است شهر کرمانشاه را {(مای)~ (ماد)} گفته‌اند. دکتر میرجلال‌الدین کزازی، پژوهشگر، با این استدلال که «پادشاهان ساسانی در هر مکانی که حکومت بوده‌اند، بنایی به یادگار گذاشته‌اند، حال آن که در کرمانشاه چنین بنایی وجود ندارد» نوشته این مکتوب را رد می‌کند. ازین رو بسیاری بر این عقیده‎اند که این واژه احتمالا از همان واژه کرمانج مشتق گردیده است. هنوز در بسیاری از مناطق این استان، کرمانشاه را «کرماشان» می‌خوانند. به احتمال زیاد ریشه‎ی نام کرمانشاه، کرمانج، کرمانجان و کرماشان است.

در سال‎های نخستین پس از انقلاب 57 نام این شهر را «باختران» گذاشتند تا این که بعد از اعتراض مردم استان دوباره نام پیشین و تاریخی کرمانشاه (کرماشان) را بر آن بازگرداندند. واژه کرمانشاه از زمان قاجاریه در مکاتبات دیوانی عنوان شده‌است

دانشگاه‌های کرمانشاه

دانشگاه رازی کرمانشاه
دانشگاه علوم پزشکی کرمانشاه
دانشگاه صنعتی کرمانشاه
دانشگاه آزاد اسلامی واحد کرمانشاه دانشگاه امام خميني
دانشگاه پیام نور واحد کرمانشاه
موسسه آموزش عالی جهاد دانشگاهی کرمانشاه
دانشگاه علمی کاربردی واحد کرمانشاه

کرمانشاهیان معروف

دوریس لسینگ نویسندهٔ صوفی و فمینیست انگلیسی و برنده جایزه ادبیات نوبل در سال ۲۰۰۷ میلادی.
عبدالمجید غفوری
بیژن نامدار زنگنه، وزیر نفت در دوران ریاست جمهوری سیدمحمد خاتمی.
عبدالله‌رضا مصری، وزیر رفاه
احمد شیرزاد، فعال سیاسی
ابراهیم عزیزی، از اعضای شورای نگهبان
جلال‌الدین کزازی، مترجم و نویسنده سره ایرانی.
شهرام ناظری، خواننده مشهور موسیقی سنتی ایران.
کریم سنجابی، فعال سیاسی از جبه ملی ایران.
لطیف صفری، روزنامه‌نگار و مدیر مسئول روزنامه نشاط
رشید یاسمی، نویسنده، مترجم و شاعر.
احمد گلشیری، مترجم و نویسنده مشهور ایرانی.
علی‌اشرف درویشیان، نویسنده و فعال سیاسی اسبق.
علی‌محمد افغانی، نویسنده
محسن اجاق
منوچهر طاهرزاده موسيقيدان و خواننده
بیژن میرزاده
كيخسرو پور ناظري نوازنده تنبور
پروفسور معصومعلي معصومي جراح قلب عضو انجمن جراحان اروپا و آمريكا
پروفسور شمسي پور شيميدان برتر سال 2006
مجتبي ميرزاده موسيقيدان
شروين مهاجر نوازنده كمانچه
كيهان كلهر نوازنده كمانچه
پروفسور فرشاد فر استاد دانشگاه رازي
رحيم معيني كرمانشاهي شاعر
سعيد رمضاني فوتباليست كاپيتان استقلال اهواز و دامادآقاي ناصر حجازي
محمد حسن و محمد حسين محبي مربيان اسبق تيم ملي كشتي آزاد ايران
كامران قدرتي سرپرست تيم ملي كشتي فرنگي ايران
محمد رنجبر كاپيتان و مربي سابق تيم ملي فوتبال
ايرج قبادي شاعر معاصر
جلیل آهنگرنژاد شاعرو روزنامه نگار
امرا... شاه ابراهيمي استاد تنبور
عليرضا فيض بشي پور نوازنده تنبور
سيد خليل عالي نزاد نوازنده تنبور
مهندس مهرداد سالاري رييس نظام مهندسي و عضو هييت مديره كل كشور
مهندس محمد علي گويا شاعر و طنز پرداز
كورش باقري قهرمان وزنه برداري جهان
محمد قاروني بوكسور تيم ملي
علي مظاهري قهرمان بوكس آسيا
بيژن باتماني قهرمان بوكس آسيا
اسفنديار محمدي قهرمان بوكس آسيا
فخري خوروش بازيگر سينما و تلويزيون
پيام عزيزي خواننده
فرهاد اصلاني بازيگر سينما و تلويزيون
رضا شفيعي جم بازيگر سينما و تلويزيون                                                                                اسماعيل شنگله بازيگر سينما و تلويزيون
اسماعيل مسقطي نوازنده تار و خواننده
پوران درخشنده كارگردان
هادي منتظري نوازنده كمانچه
اسد ا... شهرياري طنز نويس
جلال محمديان خواننده
جمشيد عزيز خاني خواننده
دكتر اسماعيل مهدوي هرسيني روانشناس
خانم دكتر هايده شيرزادي بنيانگذار طرح بازيافت زباله در جهان
علي ابوالحسني بازيگر طنز
عارف لرستاني بازيگر
آيت ا.. حاج آقا محمد جعفر فيض مهدوي(1331ه ق-1367ه ش)
بهمن پرورش غواص برجسته كشور
[[پروفسور دكتر محمدكيوانپور مكري1298ه ش-1386 استاد زبان فارسي دانشگاه سوربن فرانسه اولين سفير ايران در شوروي مولف 150جلد كتاب در باره زبان شناسي، فلسفه و.... ]]
جلال مرادي داور برجسته فوتبال كشور
اعظم الدوله
داوود خان كلهر
نظام قلي خان نظام السلطنه مافي
[[هادي كرمانشاه {ارفع } شاعر(1313خ1382ه ش)]]
سيد اقبال واحدي مجري صدا و سيما
ابوالقاسم لاهوتي شاعر
تيمسار عباس اميديان فرمانده اسبق نيرو انتظامي تهران بزرگ و مشهد و رشت
منوچهر ناصحي شاعر
دكتر عليرضا وزيريان معاون وزير بهداشت
دكتر ناصري پور معاون وزير بهداشت
دكتر قائم پناه معاون پارلماني وزارت بهداشت
دكتر محمد حسن پيراسته ريس سازمان منابع طبعي و محيط زيست
علي اشرف نوبتي (پرتو كرمانشاهي) شاعر
استاد يدا.. بهزاد كرمانشاهي شاعر
يداله لرنژاد (شيدا)شاعر
دكتر امين جليليان آهنگ ساز و خواننده
تيمسار پورشاسب ريس ستاد مشترك نيرو هاي مسلح
پهلوان گلزار
پهلوان علي اصغر گرد كرمانشاهي
پهلوان سيف اله هجراني پور
رضا فيض نوري بازيگر
خانم نوروزي بازيگر
يار محمد خان كرمانشاهي از سران مشروطه
دكتر گويا معاون سلامت وزير بهداشت
اسد اله عاطفي شاعر
جعفر كازروني نويسنده اول انقلاب كتاب بوم قلتون
عبداله جواري ريس انجمن خوشنويسان
حجت السلام وحيد احمدي سفير ايران در عربستان و فعال سياسي
حجت السلام ذكر اله احمدي ريس سابق دادگستري استان همدان نماينده خبرگان رهبري
شامي كرمانشاهي شاعر
فريدون قنبري كشتي گير تيم ملي
حشمت اله فريد استاد تنبك و از شاگردان حسين تهراني
فرشيد يوسفي شاعر و نويسنده و محقق و مدرس
سيد جليل ميرزاده استاندار اسبق تهران
علامه سيد مرتضي نجومي حسيني از ثلث نويسان برتر جهان و دارندة بزرگترين كتابخانه خطي ايران
استاد اغتفاري استاد خوشنويسي
ميرزا رضا كلهر استاد خوشنويسي در زمان قاجار
نوذر آزادی(بازیگر نقش قاطبه)

موزه ها

موزهٔ تاریخ طبیعی
موزهٔ خط و کتابت
موزهٔ مردم شناسی(واقع در تکیه معاون الملک)
موزهٔ منطقه‌ای غرب کشور(در دست ساخت)
موزه ی ورزش
موزه ی پست

محله‌های قدیمی کرمانشاه

فیض آباد
چال حسن خان
چال سلیمان خان
کل حواس
درطویله (توپخانه)
تیمچه
راسته بازار
وزیری
رشیدی
تپه فتحعلی خان
آبشوران
کاشیکاری
کوچهٔ لک‌ها
جوانشیر
جلیلی(آقا شیخ هادی)
سراب قنبر
دبیراعظم
سعدي
پل چوبی
مصوری
کوهساری
صابونی
سه راه خانقاه
سرچشمه
سر تپه
مسیر نفت
شابختی
پل اجلالیه
ناصری
چهارراه آخرت
سرقبر آقا
سید فاطمه
زندان شهری
گمرک
امیرکبیر
سه راه محمودی
چاه صاحب زمان
بهار
باغ دلگشا
لشگر
چهل متری سیروس
بازار زرگرها
سقاخانه
مصلا
سینهٔ گل زرد
بازرگانی
کوچه ثبت
کچل‌آباد
چنانی
مصدق
شهرداری سابق
سکوی حشمت السلطنه
تاریکه بازار
علاف خانه
سبزه میدان
تیمچه سید اسماییل
چراغ برق
تفنگسازها
صندوق سازها
مسگر خانه
بزاز خانه
سنگ معدن
گذز صاحب جم
چال درویشها
برزه دماغ
پشت بدنه
کوچه قلیچ خان
قهوه خانه احمد ولایتی
قهوه خانه ضرغام
قهوه خانه قنبر
جلوخان
دروازه
جمخانه
جمخانه ارتش
اربابی
منزه
ده مجنون

محله‌های جدید

خیام
شهرک بعثت
شش بهمن (22 بهمن)
کسری
بلوار سجاد
فردوسی
شماره دو
شریعتی
کوی فرهنگیان
الهیه
شهرک پرواز
شهرک پردیس
شهرک ژاندارمری
متخصصین
شهرک معلم
کارمندان
شهرک دارایی
بهار
آبادانی و مسکن
شهرک ظفر
رسالت
آریاشهر
کیهانشهر
رشیدی
حافظیه
شهرك بهداري
شهرك نجفي
شهرک دادگستری

صنايع

مهم ترین صنایعی که هم اکنون در کرمانشاه فعالیت می کنند به شرح زیر است:

پالايشگاه نفت
مجتمع پتروشيمي کرمانشاه
کارخانه سیمان غرب
کارخانه های قند
کارخانه شیر و فراورده های لبنی بیستون(خصوصی)
کشت و صنعت ماهیدشت(خصوصی)
كارخانه خانه سازي ايثار كرمانشاه(مجتمع عظيم قطعات بتني)
كارخانمه روغن نازگل(بزرگترين توليد كننده روغن خوراكي در جهان تا سال 2005)
كارخانه ذوب آهن غرب (توليد كننده انواع پروفيل تنيده شده و سرد)
پالايشگاه نفت جديد( اناهيتا )

هتل‌ها و مراکز اقامتی

هتل آزادگان
هتل جمشید
هتل رسالت
هتل بیستون
هتل راه کربلا
هتل داریوش
هتل آپارتمان لیژان
مهمانسرای دانشگاه علوم پزشکی کرمانشاه
مهمانسرای مخابرات (انتهاي خيابان سراب
مهمانسرای نيروي انتظامي خيابان گمرك
مهمانسرای ارتش هتل گلايول (فدك و نگين )
خانه معلم

بیمارستان ها

بیمارستان امام علی(قلب و عروق)
بیمارستان امام حسین
بیمارستان امام رضا(فوق تخصصی)*بیمارستان امام رضا,بزرگترین بیمارستان منطقه ی غرب و شمال غربی ایران و یکی از بزرگترین بیمارستان های خاورمیانه می باشد.
بیمارستان آیت الله طالقانی(اورژانس)
بیمارستان امام خمینی(سوانح و سوختگی)
بیمارستان معتضدی(زنان و زایمان)
بیمارستان زاگرس(زنان و زایمان)
بیمارستان سینا(بیماری‌های عفونی)
بیمارستان فارابی(اعصاب و روان)
بیمارستان شهدا
بیمارستان دکتر محمد کرمانشاهی
بیمارستان بیستون

سینماها

سینما آزادی (شهرفرنگ)، سینما پیروزی (آتلانتیک)، سینما استقلال (شهر تماشا)، سینما فرهنگ و سینما صحرا.

کرمانشاه در گذشته دارای 12سالن سینما(مولنروژ،رکس،مهتاب،ایران،متروپل،باربد،بهمن،شهر فرنگ،آتلانتیک،شهر تماشا،صحرا،فرهنگ) بود که پس از پیروزی انقلاب این سالن‌ها متروکه شدند و یا تغییر کاربری دادند. در حال حاضر از میان پنج سینمای شهر کرمانشاه دو سینما(صحرا و شهر تماشا) تعطیل هستند. سینما استقلال(شهر تماشا) پس از آن‌که در سال 1384 توسط صاحب اصلی‌اش از حوزه هنری بازپس گرفته شده تعطیل است. سینما صحرا نیز که در شهرک دولت‎آباد قرار دارد به صورت مخروبه‌ای تحت تملک شخصی قرار دارد.

نشریه ها

هفته نامه ها:
باختر ، آوای کرمانشاه ،صدای آزادی ،غرب ، نقد حال ، کرمانشاه ، کرمانشاه1400 ، ندای جامعه(ده نگی کومه له گه) ، بیستون ، ابوذر ، بازی دراز ، صفیر غرب

سراب ها

سراب نیلوفر
سراب قنبر
سراب تاقبستان
سراب یاوری
سراب خضرزنده
سراب خضرالیاس
سراب جابری
سراب بیستون
سراب سبزعلی
سراب گرم:سرپل زهاب
سراب کاشنبه
سراب چارزبر
سراب قره دانه
سراب کانی ریزه
سراب چرمان
سراب گردکان دار
سراب بیزرک
سراب قورچی واشی
سراب نرره کانی
سراب قلعه زنجیر
سراب توتشامی
سراب کچک بل
سراب باوه شامه
سراب کانی چرمه

پارک‌ها

مجموعه پارکهای طاق ووسان (طاق بستان)(پارک شرقی – پارک غربی،پارک کوهستان)، پارک شاهد، پارک لب آو (لب آب یا 15 خرداد)، پارک لاله، پارک شار(شهر)، پارک شیرین، پارک فانفار (شهربازی)، پارک جانبازان و پارک معلم

مساجد تاریخی

مسجد عمادالدوله
مسجد حاج شهباز خان
مسجد آیت الله بروجردی
مسجد چهلستون(جامع)
مسجد شافعی ها
مسجد دولتشاه
مسجد شاهزاده
مسجد نواب

آثار پيش از تاريخ

گاكيه
غار دو اشكفت
غارهاي بيستون
غار قبه
غار كل داوود
غار ورواسي
پناهگاه وركيني
غار كوليان
غار وزمه
پناهگاه يوان
آوي خر
تپه گنج دره
تپه سراب
تپه آسياب
تپه چيا جاني
تپه تووه خشكه
تپه ورگر

آثار تاریخی

طاقبستان
غار قوری قلعه
تکیه معاون الملک
مجموعهٔ بیستون
تکیه بیگلر بیگی
پل کهنه
قلعه کهنه
بازار کرمانشاه
ساختمان سابق استانداری کرمانشاه
ساختمان و سردر شهرداری کرمانشاه
خانه ی خواجه باروخ (خانهٔ رنده کش)
مدرسهٔ کزازی
گورستان پارتی
کاروانسرای فیض آباد
مسجدعمادالدوله
مسجدحاج شهبازخان
کلیسای ارامنه
مسجدجامع
ساختمان کنسولگری انگلیس(شهرداری)
هتل بیستون
خانقاه خاکسار
قیصریه
خانه كنجوري ها

سوغات و صنایع دستی

روغن کرمانشاهی، نان برنجی، کاک، نان خرمایی،عسل شاهو،رب انار پاوه، گلیم،گیوه،جاجیم، انواع آلات موسیقی، چرم، ترخینه، کلاه پشمی ‌،خورشت خلال
،انجير ريجاب ،چاقوي كرند،گليم هرسين

استان کرمانشاه در یک نگاه

استان کرمانشاه در غرب ایران واقع شده‌است. جمعیت این استان بنا بر برآوردهای سال ۲۰۰۶  ۱٬۹۰۲٬۷۶۰ نفر است.

مرکز این استان شهر کرمانشاه است که دارای حدود ۷۶۵٬۰۷۵ نفر جمعیت است که ۱٬۴۱۰ متر از سطح دریا ارتفاع دارد.

اين استان در گذشته يكی از مراكز ساسانیان بوده‌است و از همین دوره آثار بسیار زیاد و ارزشمندی در این استان مانند تاق بستان،كتيبه بيستون و معبد آناهيتا باقی مانده‌است و در طی سده‌های گوناگون نیز به دلیل جایگاه ویژه راهبردی این شهر دارای اهمیت ویژه‌ای بوده‌است. امروزه نیز از مهم‌ترین شهرهای غرب ایران به شمار می‌رود.

 کرمانشاه را از دید گوناگونی آب و هوائی و قومی و مذهبی هند ایران لقب داده‌اند چرا که از لحاظ آب و هوایی دارای چهار فصل در یک زمان است برای نمونه قصر شیرین دارای آب و هوای گرم و سنقر و پاوه دارای آب و هوای سرد و کرمانشاه دارای آب و هوای معتدل هستند در این استان قومیت‌های کرد, لک, فارس, ترک و عرب در کنار هم زندگی می‌کنند. از دیدگاه مذهبی نیز دارای گونه گونی بسیار زیادی است. به طور مثال پیروان کیشهای شیعه، سنی، اهل حق (یارسان)، مسیحی (ارمنی)، آشوری، و یهودی در این استان در کنار هم زندگی آشتی آمیزی دارند.

اکثریت مردم کرمانشاه به زبان کردی و [فارسی] صحبت می‌کنند.

یکی از مهم‌ترین آثار این استان سنگ‌نگاره بیستون است که بزرگ‌ترین سند به جا مانده از روزگار هخامنشیان به شمار می‌رود و به سه زبان توسط داریوش بزرگ شاهنشاه هخامنشی بر کوه اسطوره‌ای بیستون حک شده‌است. افزون براین بیستون نماد مهر است چرا که از خود گذشتگی فرهاد، نام این کوه را با عشق جاودانه شیرین و فرهاد که الهام بخش بسیاری از نویسندگان و سرایندگان نامدار ایران همچون نظامی گنجوی بوده درهم سرشته‌است. از همین رو یکی از القاب مهم شهر کرمانشاه (خاک عشق) است.

شهرها و شهرستان‌های استان

استان کرمانشاه از ۱۴ شهرستان تشکیل شده‌است

مرکز :  کرمانشاه

شهرستان‌ها : اسلام‌آباد غرب _ پاوه _ ثلاث باباجانی _ جوانرود _ دالاهو _ روانسر _سرپل ذهاب _ سنقر _ صحنه _ قصر شیرین _ کرمانشاه _ کنگاور _ گیلان غرب _ هرسین

شهرها :  ازگله _ اسلام‌آباد غرب _ باینگان _ بیستون _ پاوه _ تازه‌آباد _ جوانرود _ حمیل _ رباط _ روانسر _ سرپل ذهاب _ سرمست _ سطر _ سنقر _ سومار _ صحنه _ قصر شیرین _ کرمانشاه _ کرند _ کنگاور _ کوزران _ گهواره _ گیلان غرب _ میان‌راهان _ نودشه _ نوسود _ هرسین _ هلشی
 
نقاط دیدنی :  آبشار دربند _ بقعه بابایادگار _ بیستون _ تالاب مشیدان _ تکیه معاون‌الملک _ چهارطاقی _ ریجاب _ سراب روانسر _ سراب نیلوفر _ طاق بستان _ غار پرو _ غار قوری‌قلعه _ قلعه یزدگرد _ کاخ ساسانی قصر شیرین _ گوردخمه‌های اسحاق‌وند _ مجسمه هرکول _ مسجد عمادالدوله _ نیایشگاه آناهیتا

آثار تاریخی

آثار تاریخی استان کرمانشاه را محوطه تاریخی تاقبستان، مجموعه تاریخی بیستون، نیایشگاه آناهیتا، طاق گرا ، قلعه یزدگرد، آنوبانی‌نی، دکان داود، چهارطاقی، بقعه مالک، کاروانسرای ماهیدشت، دخمه مادها (معروف به شیرین و فرهاد) ، دخمه اسحاق‌وند و گودین تپه تشکیل می‌دهند.

از دوران پيش از تاريخ نيز آثار مهمي از دوران پارينه سنگي در بيستون يافت شده كه مربوط به غارهاي شكارچيان، غار مرخرل، و مرتاريك است.علاوه بر اين در غار دو اشكفت در شمال شهر كرمانشاه نيز آثار سكونت انسان‌هاي پارينه سنگي مياني يافت شده است. قديميترين بقاياي استخواني انسان ريختهاي پارينه سنگي كه در ايران يافت شده مربوط به بيستون است. اين قطعه شامل بخشي از يك استخوان ساعد است و در كاوشهاي غار شكارچيان در سال 1949 بوسيله كارلتن كوون بدست آمده است.

آثار فرهنگی

آثار فرهنگی استان کرمانشاه را بازار کرمانشاه، تکیه معاون الملک، تکیه بیگلربیگی، بقعه بابا یادگار، اویس قرنی، مقبره احمدبن اسحاق قمی، امامزاده احمدبن محمدباقر و آرامگاه میرعبیدالله، مسجد عمادالدوله و سایر مساجد کهن و زیبا تشکیل می‌دهند.

آثار طبیعی

از آثار طبیعی استان کرمانشاه می‌توان به کوه‌ستانهای دالاهو و شاهو،پراو بیستون دالاخانی امروله، جنگل‌های مرخیل پاوه، چهار زبر، جنگلهای دالاهو سراب‌ها(چشمه های بسیار بزرگ) تاقبستان و سراب نیلوفر،سراب در بند صحنه،چشمه سهراب، سراب گزنهله، سراب فش کنگاور،سراب یاوری، سراب قنبر،سراب نجوبران،سراب هرسینف تالاب هشیلان،غارها قوری قلعه وغار کاوات، غار پراو، پناهگاه حیات‌وحش بیستون و ورمنجه، قلاجه،دشت‌های بیستون و ماهیدشت، دشت کنگاور، دشت کرند اشاره کرد.

Rad barez eslam abad gharb 1386

برداشت با ذکر منبع بلا مانع است.

شاره گم شاباد

اسلام آباد غرب (شاه آباد  -  هارون آباد – مندلی )

اسلام‌آباد در حوزه تاريخي بسيار مهم باختر كشور و در مسير شاخه اصلي راه ابريشم و در مصب حوزه بزرگ راه بين‌النهرين ، آسياي صغير و درياي مديترانه و تمدن بزرگ مصر و فلسطين قرار دارد. در دوره هاي باستاني و به‌ويژه در دوره ساساني همدان،‌ كرمانشاه و تيسفون سه شهر بزرگ و شاخص بر سر راه ابريشم بوده‌اند و تيسفون كانون تلاقي تمدن‌هاي ايراني و سامي ، يوناني و رومي بوده است. اين منطقه و پس از آن كرمانشاه در كنار كانون قدرت حكومت‌هاي ايران بوده و علاوه بر اهميت سياسي و استراتژيك، حوزه مبادله‌فرهنگ و آثار تمدني نيز محسوب مي‌شده است. بر سر راه ابريشم تمام نقاط زيستي متأثر از نقش بين‌آلمللي اين شاهراه ارتباطي بوده‌اند. يكي از مختصات مهم راه وجود منزلگاه‌هاي متعدد در فواصل منظم بود. در فاصله همدان تا كرمانشاه شهرهاي اسدآباد ، كنگاور ، صحنه و بيستون همگي در فواصل شش فرسنگ يا يك منزلگاه از يك‌ديگر قرار دارند . بعد از كرمانشاه نيز ماهيدشت (كاروانسراي رباط) ، اسلام‌آباد ، كرند ، سر پل ذهاب و قصر شيرين فاصله‌اي نزديك به يك منزلگاه دارند .اما دو منزلگاه يعني دوازده فرسنگ نيز معني خاصي دارد. چاپارها در يك روز دو منزل را طي مي‌كرده‌اند. اسلام‌آباد دو منزل از كرمانشاه فاصله دارد بنابراين هم چاپارخانه‌ و هم محل توقف و منزلگاه بوده‌ است. شهرستان اسلام آباد غرب از وضع اقتصادی نسبتا خوبی برخوردار بوده و پايه های اقتصادی آن بر كشاورزی، باغ‌داری، پرورش دام و طيور استوار شده است. صنايع فلزي كرند اسلام آباد هم اكنون نيز اهميت فراوان دارد. اسلحه شكاري، خودكار قفل و چاقو و تخت‌خواب و وسايل آشپزخانه از صنايع دستي مردم اين منطقه به شمار مي‌آيند. مكان‌هاي تايخي و ديدني شهرستان اسلام آباد غرب را طاق گرا در جاده قديمی ابريشم در شهر اسلام آباد، قلعه زرده در 12 كيلومتری شمال باختر ريجاب، قلعه ژيان رد اسلام آباد، قلعه يزدگردی در 12 كيلومتری شمال باختر ريجاب، كاروان‌سرای صفوی‌در 70 كيلومتری باختر كرمانشاه، مسجد ريجاب در ريجاب و مقبره ابودجاجه در ريجاب تشكيل مي دهند.

مکان های دیدنی و تاریخی

مكان‌هاي تايخي و ديدني شهرستان اسلام آباد غرب را طاق گرا در جاده قديمی ابريشم در شهر اسلام آباد، قلعه زرده در 12 كيلومتری شمال باختر ريجاب، قلعه ژيان رد اسلام آباد، قلعه يزدگردی در 12 كيلومتری شمال باختر ريجاب، كاروان‌سرای صفوی‌در 70 كيلومتری باختر كرمانشاه، مسجد ريجاب در ريجاب و مقبره ابودجاجه در ريجاب تشكيل مي دهند. 

صنايع و معادن

صنايع مشتمل بر صنايع دستی و صنايع كارخانه ای است و معادن سنگ مرمر، سنگ لاشه، مارن و دولوميت در شهرستان اسلام آباد مورد بهره برداری قرار می گيرد.  

کشاورزی و دام داری

آب كشاورزی شهرستان از رودها و چاه‌ها فراهم می شود و گوناگونی محصولاتی چون گندم، جو، بنشن، گياهان‌علوفه‌ای، تره بار، سيب، گلابی، به، انار، انجير،‌ انگور، زردآلو، و بادام نشان از رونق كشاورزی در منطقه دارد. كشاورزی در شهرستان اسلام آباد سنتی و نوع كشتی آبی و ديمی است. باغ‌داری نيز رواج زيادی داشته و محصولات آن از جمله صادرات اين شهرستان محسوب می‌شود. دام‌داری با شيوه سنتی در اين شهرستان رواج دارد و شامل پرورش بيش ازنيم ميليون راس دام و فرآورده های آن به مقدار قابل ملاحظه ای صادرمی‌شود. پرورش طيور به دو روش صنعتی به ميزان 70 درصد و سنتی به ميزان 30 درصد صورت می گيرد كه بيش تر به مصارف داخلی می رسد. صادرات اسلام آباد غرب شامل محصولاتی چون گندم، جو، بنشن، تره بار، گردو، بادام و فرآورده های دامی و قالی می‌شود.  

مشخصات جغرافيايي

شهرستان اسلام آباد غرب از شمال به شهرستان جوانرود، از خاور به شهرستان كرمانشاه، از جنوب به شهرستان شيروان و از باختر به شهرستان های سر پل ذهاب و گيلان غرب محدود می‌شود. رودخانه‌های كرند و زيمكان از مهم ترين رودخانه‌های اين شهرستان می باشند. اسلام آباد غرب در درازای جغرافيايی 46 درجه و 31 دقيقه و در پهنای جغرافيايی 34 درجه و 6 دقيقه و در بلندی 1335 متری از سطح دريا، در 65 كيلومتری جنوب باختری كرمانشاه و در مسير راه كرمانشاه – خسروی قرار دارد. رود دايمی راوند از ميان شهر اسلام آباد غرب می گذرد. آب و هوای اين شهرستان معتدل و نيمه خشك و بارندگی سالانه به طور متوسط 441 ميلي‌متر است. در سرشماری سال 1375 شهرستان اسلام آباد غرب 215392 نفر و شهر اسلام آباد غرب 81614 نفر جمعيت داشته است.مسيرهاي دسترسي به‌اين منطقه عبارت است از:

- راه اصلی به سوی شمال خاوری تا شهر كرمانشاه به درازای 65 كيلومتر

- راهی تا مركز شهرستان ايلام به درازای 130 كيلومتر

- راهی تا پل دختر به درازای 148 كيلومتر

- راهی تا قصر شيرين به درازای 112 كيلومتر

اسلام آباد به علت‌‌قرار داشتن بر سر راه اصلی مركز ايران، مرز عراق، و مسير ارتباطی كرمانشاه – قصر شيرين – خسروی (در كنار مرز) از اهميتی ويژه ای برخوردار است. 

وجه تسميه و پيشينه تاريخي

اسلام آباد غرب نخست «مندلی» ناميده می شد که پس از حمله عرب ها، يكی از سرداران عرب به عمران و آبادی آن پرداخت و به مرور زمان به شهر «هارون آباد» شهره گرديد. در سال 1309 هجری شمسی نام شهر به «شاه آباد غرب» و در سال 1357 به «اسلام آباد غرب» تغيير داده شد. اين شهر در روزگار صفويه به ويژه در زمان شاه عباس رونق يافت و كاروان سراهای بسياری برای اقامت تجار، مسافران و زايران عتبات عاليات در آن احداث شد. بخش ماهيدشت در دوره اشكانی ها به «نيستاه» معروف و به دليل آب و هوا و مرتع خوب، محل پرورش اسب جنگاوران اشكانی بوده است. اين ناحيه در زمان صفويه «ماهيدشت» ناميده شده و كاوران‌سرای شاه عباسی در آن بنا می‌شود. بخش كرند نيز از پيشينه کهنی برخوردار است. مورخان، از ذوق فراوان صنعتگران و‌ آهنگران كرندی درعهد داريوش هخامنشی نيز ياد كرده‌اند. اسلام آباد غرب و پيرامون آن، به ‌واسطه مجاورت با تمدن‌های باستانی عيلامی، كاسی و بابلی، آثاری از بقايای اين تمدن ها را، در خود جای داده است. 

اسلام‌آباد غرب

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد.

اسلام‌آباد غرب یکی از شهرهای استان کرمانشاه در غرب ایران است.

این شهر در بخش مرکزی شهرستان اسلام‌آباد غرب قرار دارد. این شهرستان از شمال به شهرستان پاوه و جوانرود، ازشرق به کرمانشاه، از غرب به شهرستان سرپل ذهاب و گیلانغرب و از جنوب به استان ایلام منتهی می‌شود. نام این شهر قبلاً «هارون آباد» بود که بعداً به شاه آباد و بعد به اسلام‌آباد غرب تغییر داده شد اما در گويش رايج محلي هنوز هم شاه آباد تلفظ مي گردد.اين شهر با توجه به اسناد و مداركي كه در دست مي باشد با توجه به وجود يك تپه باستاني به نام چقا گاوانه در مركز اين شهر و نيز يافته هايي كه از اين تپه به دست آمده مي تواند اثبات كند كه دره شاه آباد با داشتن آب و هوايي بسيار معتدل و نيز قرار داشتن در محدوده بين النهرين از اولين تمدنهاي بشري بوده است

  اسلام آباد غرب
اسلام آباد غرب نخست «مندلی» ناميده می شد که پس از حمله عرب ها، يكی از سرداران عرب به عمران و آبادى آن پرداخت و به مرور زمان به شهر  هارون آباد معروف شد. در سال ۱۳۰۹ ه.ش نام شهر به شاه آباد غرب تغيير يافت.بعد از انقلاب اسلامى در سال ،۱۳۵۷ نام اين شهرستان به اسلام آباد غرب تغيير داده شد. اين شهر در روزگار صفويه به ويژه در زمان شاه عباس رونق يافت و كاروانسراهايى براى اقامت تجار، مسافران و زايران عتبات عاليات احداث شد.بعضى از بخش هاى اين شهرستان سابقه اى تاريخى دارند:بخش ماهيدشت در دوره اشكانى ها به  نيستاه معروف بود و به دليل آب و هوا و مراتع خوب، محل پرورش اسب جنگاوران اشكانى بوده است. در زمان صفويه اين ناحيه ماهيدشت ناميده شد و كاروانسراى شاه عباسى در آن بنا گرديد. بخش كرند در دامنه كوهستان واقع شده و آب و هواى معتدلى دارد. مورخان، صنعتگران و آهنگران كرندى را حتى در عهد داريوش هخامنشى با ذوق فراوان ذكر كرده اند.

Rad  barez   eslam abad gharb   1386

برداشت با ذکر منبع بلا مانع است.

ایلام گهواره تمدن

ایلام گهواره تمدن

ايران از جمله مراكز تمدنهاي بسيار در جهان بوده و محدوده استان ايلام فعلي به دليل قرار گرفتن بين فلات ايران و تمدن بين النهرين و قرارگيري درمحدوده رشته كوه زاگرس از مراكز بسياربا اهميت ايران و حتي جهان مي باشد كه بسياري از تحقيقات به عمل آمده باستانشناسي موكد اين امر مهم است. دوران پيش از تاريخ: از دوران پيش از تاريخ كه زندگي به صورت غارنشيني وكوچ نشيني و شكار رواج داشته آثار و يافته هاي زيادي در دنيا وجود ندارد ولي برخي از مطالعات بيانگر وجود زندگي به صورت گسترده در اين دوران در استان ايلام است. پناهگاهها و زيستگاههاي صخره اي كه مربوط به دوران زارزين مي باشد و ميراث هزاران ساله شكارچيان عصر سنگ به شمار مي روند كه در استان ايلام كشف و ثبت شده اندكه عمدتاً در دره هليلان و تنگه قوچعلي و ارغوان شهر ايلام قرار دارند. اين آثار مربوط به دوران پارينه سنگي مي باشند كه از حدود5/2 ميليون سال پيش تا 12 هزار سال پيش مسكن انسانهاي نخستين بوده است. در دره هليلان كه توسط يك هيئت بين المللي به سرپرستي كريستين سن مورد مطالعه قرار گرفته آثار مهمي از ز ندگي دوران اواخر نوسنگي(هزاره ششم تا پنجم قبل از ميلاد) به دست آمده است. دوران انقلاب نوسنگي: از اين دوران كه دوره آغاز زندگي شهر نشيني و كشاورزي و اهلي كردن حيوانات است آثار مهم و متعددي در استان ايلام وجود داردكه شاخص ترين آنها تپه علي كش در دهلران است. در اين تپه برابر مطالعات هيئت بين المللي به سرپرستي پروفسور فرانك هول(62-1961 ميلادي) آثار معماري و ابزار سنگي مربوط به هزاره هفتم و ششم قبل از ميلاد به دست آمده كه آثار معماري آن بيانگر شكل گيري اولين مجتمع زيستي(روستا مانند) در جهان است. عصر مفرغ و آهن: اين دوران كه هم زمان با دوران قوم كاسي و ايلاميها مي باشد از دوران طلايي تكنولوژي بشري است كه كاسيها به عنوان طلايه دار تكنولوژي كشف مفرغ معروفيت جهاني يافته اند. در اين دوره آثار به صورت ابزار مختلف از آلياژها و فلزهاي فوق با تكنيك خاص خود ساخته شده اند در بررسي هاي به عمل آمده توسط هيئت بين المللي به سرپرستي پروفسور واندنبرگ از قبرستانهاي ايلام به ويژه وركبود، چم ژيه، جوب گوهر، دمگرپرچينه، بردبال چنار باشي برگهايي زرين بر مطالعات باستانشناسي افزوده شده و بيانگر اين مهم است كه در اين دوران استان ايلام جزء مهمي از تمدن كاسيها و ايلاميها بوده است. تمدن ايلاميها مصادف با دوران مفرغ قديم آغاز شده كه شاخص ترين آثار آن تپه پتك در موسيان و تپه تيغن دره شهر( دوره ايلام ميانه) و سنگ نوشته گل گل ملكشاهي كه با خط ميخي و آشوريها آن را در هنگام فتح ايلام نگاشته اند. دميرو شيجي باستانشناس فرانسوي عقيده دارد كه تپه پتك موسيان همان شهر ماداكتو پايتخت گم شده ايلام باستان است. دوران ماد و هخامنشي: در اين دوران ايلام جزئي از تمدنهاي ماد و هخامنشي بوده كه به دليل نزديكي با پايتخت هاي باستاني شوش و هگمتانه (همدان) و بيستون از اهميت زيادي برخوردار بوده است.در اين دوران اگر چه تمدن ايلام افول نموده ولي نگاشتن با خط ايلامي توسط پادشاهان هخامنشي بيانگر اهميت ويژه اين منطقه به عنوان يك منطقه شاخص بوده به نحوي كه اغلب كتيبه ها ابتدا با خط ايلامي و سپس بعدها به پارسي باستان ترجمه و نگاشته شده اند. ايلام عليرغم اينكه جزئي از اين امپراطوري ها بوده ولي همواره استقلال خود را به صورت نسبي حفظ نموده است. داريوش چند بار ذكر كرده كه بارها قيام ايلاميان ر اسركوب كرده است دوران سلوكي-پارت: در اين دوران برابر متون باستاني ايلام همانند ساير نقاط ايران جزئي از منطقه تحت قلمرو سلوكيان بوده كه پس از انقراض آنان و آغاز دوران پارتي (اشكاني) اين منطقه جزئي از قلمرو اشكانيان شد. نتايج مطالعات انجام شده در تپه فرخ آباد دهلران كه توسط هيئت هاي مختلف ايراني و بين المللي مورد مطالعه قرار گرفته حاكي است كه در آن هنگام تپه مزبور جزء ايالت " اليم "  يا ايلام نو بوده است. ساير آثار اين دوران به صورت استقرارهاي موقت وكوچ نشيني بوده كه بيشتر در حاشيه رودخانه ها و دشت ها شكل گرفته است. دوران ساساني: به علت اينكه در اين دوران استان ايلام فيمابين تيسفون (بغداد) به عنوان پايتخت ساسانيان و دولت شهرهاي شوش و بيستون و فارس قرار گرفته از اهميتي ويژه برخودار بوده و به همين دليل عمليات عمراني زيادي از سوي دولت مركزي در اين استان انجام پذيرفته كه شامل سه دسته:بناهاي بين راهي و راههاي و پلهاي باستاني-شهري و شاخص هاي شهري-قلاع و دژهاي باستاني هستند كه معروفترين آثار حفاظت شده آنها عبارتند از:پل گاوميشان،چم نمشت،كور و دوت،كوشك قينفر،قلعه شياخ،قلعه سام، شهرهاي تاريخي سيروان،سيمره دربندو قلاع پشت قلعه،قلعه هزار دره وآتشكده هاي موشكان و سياهگل و چهار طاقي دره شهر- وطاق شيرين و فرهاد. در اين دوران استان ايلام به دو ايالت مهرجانكدك در بخش شرقي و به مركزيت شهر سيمره (دره شهر كنوني) و ايا لت ماسبذان به مركزيت سيروان (محل روستاي سرابكلان فعلي) كه گفته مي شود قصر انوشيروان نيز در آن قرار داشته تقسيم مي شده است اين شهرها از شهرهاي مهم و پرجمعيت و آباد آن زمان بوده كه جمعيت زيادي را در خود سكني داده اند و در اثر وقوع زلزله اي مهيب از بين رفته اند.. آثار تنگه بهرام چوبينه كه در دره شهر قرار دارد متعلق به بهرام چوبينه سردار ساساني است. به علت كودتاي وي بر عليه خسروپرويز اين پادشاه به روم گريخته و پس از ازدواج با دختر امپراطور روم و گرد آوري سپاه به ايران حمله نموده و مجدداً پادشاهي ايران را در دست مي گيرد. دوران اسلامي: در متون تاريخي آمده كه ايلاميها خود اسلام آوردند و محدوده اين استان در دوران اسلامي به عنوان بخشي از ايالت جبال تحت قلمرو خلفاي اسلامي به مركزيت كوفه و بصره اداره مي شد.بزرگترين شهر مربوط به اين دوران شهر سيمره(دره شهر) است كه از نه فصل كاوش علمي پژوهشكده باستانشناسي كشور آثار بديعي از معماري و شهر سازي و تزئينات معماري به ويژه گچبريها با نقش هاي منحصر به فرد و خطوط كوفي كشف شده است. در استان ايلام تا نيمه اول قرن چهارم(سال334 ه.ق)زندگي شهرنشيني از رونق زيادي بر خوردار بوده است كه به علت وقوع زمين لرزه بزرگي كه كليه شهرهاي بزرگ استان در آن نابود شدند .اين شيوه زندگي دراستان به زندگي كوچ نشيني تبديل گرديد.در كتب ياقوت حموي،ابن اثير، حمداله مستوفي، تاريخ طبري و .... به اين مسئله اشاره شده و آورده اندكه در اثر وقوع زلزله بيست هزار نفر از اهالي شهر پر جمعيت سيمره كشته و اين شهربراي هميشه خالي از سكنه شده است. محل شهر كنوني ايلام نيز كه در آن هنگام (الرذ) ناميده مي شده به دليل آب و هواي مناسب و نزديكي به محل خلافت خلفاي عباسي(بغداد) از مهمترين تفرجگاههاي آنان محسوب مي شده و در كتب تاريخي آمده است كه المهدي بالله برادر هارون الرشيد در هنگام شكار در اين مكان كشته شده و مقبره وي كه به "سه ي مه ي " معروف بوده تا دهه 50(ه.ش) به عنوان قبرستان ايلام بر پا بوده و هم اينك محل آن به پارك كودك تبديل شده است. دوران اسلامي متأخر: اين دوران شامل سلسله هاي افشاريه و زنديه و .... بوده و ايلام جزئي از قلمرو اين سلسله ها بوده است. شاخص ترين اثر مربوط به دوران زنديه ساختمان قبلي امازاده علي صالح(ع) " خاسعلي "  است كه اثر نوسازي تجديد بنا شده است. از ديگر بناهاي اين دوران مقبره هاي امامزاده پير محمد و سيد صلاح الدين محمد آبدانان- معين صالح ماژين-سيد ابراهيم زرين آباد است . حكومت محلي واليان فيلي (دوره صفويه تا پهلوي): پس انقراض سلسله محلي حسنويه كرد ،در هنگامي كه شاهورديخان سرسلسله اتابكان فرمانروايي خرم آباد را از دولت مركزي تحويل گرفت حسينقلي خان فيلي را والي منطقه پشتكوه كرد. وي نيز قصبه دي والا " دهبالا " را مركز حكومت خود قرار داده و آنرا " حسين آباد فيلي " نام نهاد. شاخص ترين آثار مربوط به اين دوران قلعه هاي والي فيلي در ايلام و در حاشيه رودخانه كنجاچم مهران مي باشد.ساخت چند قلعه و قنوات و سنگ نوشته نيز از جمله ديگر اقدامات واليان فيلي بوده كه معروفترين آنها سنگ نوشته تخت خان در صالح آباد مي باشد و بيانگر شيوه حكومت واليان بوده كه به صورت كوچ نشيني بوده است. متاسفانه برخي آثار واليان به علت توسعه شهرها تخريب شده اند. از نكات برجسته اين دوران استقلال نسبي سلسله ميره " حاكمان " محلي دره شهر بوده كه مناطق لر نشين استان را تحت فرمان خود داشته و عليرغم اينكه حكم خود را از والي پيشكوه(لرستان)دريافت مي كرده اند ولي خراجگزار والي پشتكوه(فيلي) بوده اند. اين مسئله ياد آور تقسيم استان به دو ايالت در دوران ساساني- اسلا مي مي باشد. قلمرو حكومت واليان از جنوب به شوش- از شرق به لرستان و از غرب تا منطقه كوت و عماره در جنوب تا خانقين و مندلي در شمال عراق(مناطقي كه كردهاي شيعه مذهب در آن ساكنند ) بوده است. دوران معاصر پنج سال پس از روي كار آمدن رضاخان، وي سپاه والي وقت ايلام  " غلامرضا خان فيلي "  به عنوان آخرين حاكم ملوك الطوايفي ايران را شكست داد و والي به عراق گريخت و در نجف اشرف ساكن شد. هم اينك قبر وي در قبرستان نجف اشرف است.به دستور رژيم بعثي و در جهت اجراي سياست تعريب (عرب جلوه دادن) كردهاي فيلي سنگ قبر وي و ساير كردها كه به فارسي و يا كردي روي آنها نگاشته شده بود شكسته و به دلخواه رژيم بعثي بر روي آنها با رسم و خط زبان عربي به ذكر مشخصات متوفيان بسنده شده است. در سال 1316 و پس از جلوس رضا خان پهلوي استان ايلام جزء استان كرمانشاهان(استان پنجم) گرديد و سپس در سال 1343 به فرمانداري كل تبديل شد روستاي حسين آباد فيلي نيز با پيشنهاد فرهنگستان ايران به " شهر ايلام "  تغيير نام يافت و در سال 1353 اين منطقه به استان ايلام در تقسيمات كشوري رسميت پيدا نمود. ايلات استان: تنوع لباس،گويشها،عادات و مراسمات و .... در نزد ايلات واقوام مختلف يك بستر مناسب براي تقويت امر گردشگري مي باشد. استان ايلام به دليل وجود ايلات مختلف كرد،لك،لر و عرب از اين حيث داراي تنوع ويژه اي مي باشد. اغلب ساكنين استان كردهاي شيعه مذهب (در حدود ۹۸% ) مي باشند. لرها عمدتاً در شرق و جنوب به صورت پراكنده و لك ها در شمال شرقي و شرق به صورت پراكنده و عربها در جنوب غربي به صورت متمركز و كردها در كل استان پراكنده هستند. گويش غالب اهالي استان كردي فيلي و همگي شيعه مذهب ميباشند

Rad barez           eslam abad gharb (shabad)                  

                                    برداشت با ذکر منبع بلا مانع است.