سلیمانیه
(سلیمانی)
از ویکیپدیا، دانشنامهٔ آزاد
شهر سُلِیمانیّه (به کردی: Slêmanî سلێمانی، به عربی: السلیمانیة) مرکز استان سلیمانیه عراق است.
این شهر در شمال شرقی عراق، نزدیک به مرز ایران و در منطقه خودگردان کردستان قرار دارد.
جمعیت آن ۸۰۰٬۰۰۰ نفر و زبان مردم آن کردی است. سلیمانیه کانون فرهنگی گویش سورانی از زبان کردی در عراق به شمار میرود و از کانونهای مهم اقتصادی در کردستان عراق است. این شهر و به طور کل استان سلیمانیه پیوندهای استوار اقتصادی با ایران دارد.
شهر سلیمانیه در شهرستانی بهنام سلیمانیه واقع شدهاست. بخشهای این شهرستان عبارتاند از بازیان، سرچنار، قرهداغ و تانجهرود. این شهرستان دارای ۳۲۵ روستاست. رودخانههای قلیاسان، تانجهرود و سرچنار از این شهرستان میگذرند.
سلیمانیه از سوی شمال باختری با کوههای ازمر (۱۷۰۲ متر) و گویژه (۱۵۲۴ متر) محصور میشود و رشتهکوه گلهزرده نیز در پیرامون آن قرار دارد. در جنوب سلیمانیه کوه برانان (۱۳۷۳ متر) و در خاور این شهر دشت سلیمانیه قرار دارد. این دشت ۴۵ کیلومتر درازا و ۱۵ کیلومتر پهنا دارد. شهر سلیمانیه در بلندای ۸۵۳ متری از سطح دریا واقع شده و آب و هوای آن مدیترانهای است که زمستانهای سرد و بارانی و تابستانهای گرم و خشک دارد. رودخانه تانجهرود از جنوب آن میگذرد.
شش محله اصلی قدیمی آن عبارتند از: کانی آسکان، گویژه، مَلکَندی، سرشقام، چهارباغ و دَرگَزین.
درهٔ شهر زور که شهر سلیمانیه بعدها در آن بنیاد شد در زمان صفوی در دست صفویان بود. آنها ادارهٔ محلی این دره را به خاندان اردلان که در سنندج مستقر بودند سپردند.[۳]
قلعه سلیمانیه را در سال ۱۷۸۶ ابراهیم پاشا بابان، فرمانروای شهر زور بنیاد نهاد. وی این شهر را به نام پدر خود، سلیمان پاشا، سلیمانیه نامید و گروهی از قبیلههای کرد بابان را به آن دژ تازه کوچاند. این دژ به همراه همه روستاهای پیرامونش بنا به پیمان ۱۱۵۹ ه.ق. میان نادرشاه افشار و دولت عثمانی به ایران تعلق گرفت.
پیش از بنیاد شهر سلیمانیه شهر اصلی منطقه قلعه چوالان بود که حدود ۶۰ کیلومتر با شهر سلیمانیه فاصله دارد. قلعه چوالان به خاطر نزدیکی به مرز ایران و درگیری نظامی متداوم میان عثمانی و ایران محل بیامنی بود و علت تغییر مکان بابانها نیز همین بود. در آغاز اهمیت گرفتن سلیمانیه از قلعه چوالان به عنوان پایتخت بهاری استفاده میشد. بنیاد شهر سلیمانیه در منطقه باعث گسترش گویش سورانی و افول زبان گورانی در منطقه شد.
شهر سلیمانیه مرکز ولایت بابان به شمار میآمد و فرمانروایی آن شهر و شهر زور پس از ابراهیم پاشا به برادر وی عبدالرحمن واگذار شد.
پس از فروپاشی دولت عثمانی، سلیمانیه نیز در زمان جنگ جهانی یکم در کشور تازهتأسیس عراق قرار گرفت.
به دلیل دوری قلعه چوالان از دیگر شهرهای کردستان و نیز شاهراه بودن سلیمانیه جمعیت سلیمانیه روز به روز بیشتر میشد به صورتی که از سال ۱۹۷۰م به بعد، به عنوان دومین شهر مهم کردستان عراق، پس از اربیل شناخته شد.
در دوران معاصر این شهر در سال ۱۹۹۰ میلادی به دست نوشیروان مصطفی از دست بعثیها رهایی یافت و از آن تاریخ توسط حزب اتحادیه میهنی کردستان عراق اداره میشود.
حاجی توفیق پیرمرد و فایق بیکس از شاعران نامور سلیمانیه و شیخ محمود حفید از سیاسیون معروف آن است.
- هتل مولوی
- مهمانخانه چراخانی (چراغانی)
- هتل میوان (مهمان)
- هتل ابوصنعاء
- هتل سلیمانیپالاس
- هتل آشتی
دولت خودگردان کردستان عراق در یکی از میدانهای شهر سلیمانیه، تندیسی از پژوهشگر ایرانی کرد، حسن قزلچی بر پا کردهاست و این میدان را قزلچی نام نهادهاست. حسن قزلچی از اعضای کادر رهبری حزب توده ایران بود که اعدام گردیده است.
Farangisk 1388 kh Eslam abad gharb
برداشت با ذکر منبع بلا مانع است.
مسعود بارزانی
(فرزند مرحوم ملا مصطفی بارزانی)
رئیس کنونی اقلیم کردستان
مسعود بارزانی، رهبر کنونی حزب دموکرات کوردستان عراق و رئیس کنونی دولت خودگردان کردستان است.
او متولد شهر مهاباد در ایران و پسر مصطفی بارزانی است. براى شناختن اين رهبر كرد بايد اشاره يى به تاريخ خانوادة بارزانى بكنيم. خانواده بارزان يكى از مراجع بزرك دينى منطقه و مورد احترام هستند و از زمان حكومت عثمانى هميشة در مبارزات بودند براى كرفتن حقوق پايمالشده كردها. بهمين جهت هميشة در تبعيد و اوارگى بسر ميبردند .
عموى بزرك اقاى مسعود,شيخ عبدالسلام بارزانى در سال 1914 بعد از يكسرى مبارزات در موصل توسط حكومت عثمانى اعدام كرديد. بعد از ايشان مرحوم شيخ احمد بارزانى بة مبارزات ادامة داد و چندين بار توسط حكومت ملكى تبعيد شدند سلسله مبارزات در اينجا هم ختم نشد و ملا مصطفى بارزان ادامة اين مبارزات را بدست گرفت و در سال 1945 بعد از يكسرى مبارزات و جنك با دولت بهمراة خانوادة و قبيلة وفادار بارزانى اوارة ايران شدند و در ايران هم با بيشمرگان خود به دفاع از حكومت كردستان پرداخت و در همين زمان حزب دموكرات كردستان عراق راتأسيس كرد. در همين زمان اقاى مسعود بارزانى در شهر مهاباد متولد شد. بعد از اينكه حكومت كردستان برداشتة شد ملا مصطفى در بين سه دولت مخالف خود به زور سلاح پناهندة شوروى شد و اقاى مسعود با خانواده بة عراق بركشتند و دوبارة تبعيد شدند بة جنوب عراق و عموها و برادرهايش همة زندانى شدند در سال 1958 بعد از انقلاب عبدالكريم قاسم خانواده بارزانى بعد از 12 سال از زندان ازاد شدند و ملا مصطفى به خاك وطن بركشت ولى بعد از دو سال دوباره حكومت عراق بة وعده هاى خود براى دادن حقوق كردها عمل نكرد و مرحوم ملامصطفى در سال 1961 ناجار شد دوباره با حكومت مبارزه كند جهت كرفتن حقوق كردها. و در اين ميان اقاى مسعود بارزان كة نوجوانى بيش نبود وارد ميدان مبارزه شد و به صف بيشمرگان پيوست براى دفاع از حقوق مشروع كردها و از ان زمان تا حالا هميشة و در همه جالا جهت رساندن كردها بة حقوقشان مبارزة كردة. در سال 1979 بعد از وفات ملا مصطفى از طرف همه اعضاء و طرفداران حزب دموكرات كردستان عراق بة رهبرى حزب بركزيده شد.و بة مبارزات ادامه داد تا توانست در سال 1991 بعد از يك نبرد بزرك و مردمى كردستان خاك كردستان را ازاد كند و بة همكارى سازمان ملل بعد از تحديد خط برواز ممنوع و بعد از يك انتخابات داخلى كة 51% اراء رابدست اورد. بة همراهى اتحاد ميهنى كردستان حكومت اقليم كردستان را تشكيل كند. اين مرد بزرك و محبوب در كردستان و در دنيا هميشه خواستار صلح و حل مشكلات بطريقة صاح اميز بودة و سرسختانه براى بة ثبوت رساندن حقوق كردها مبارزه كرده. درحال حاضر اقاى بارزانى رئيس منتخب اقليم كردستان است و نقش برجسته اى در نزديككردن مخالفان سياسى در عراق و حل مشكلات را دارد و يكى از شخصيتهاى سياسى جهان به شمار ميرود
جلال طالبانی
(مام جه لال)
رئیس جمهور کنونی عراق
جلال طالبانی در تابستان ۱۹۳۳ در روستای کلکان در دامنه کوه کوسرت در یک خانواده مذهبی به دنیا آمد. دوران کودکی خود را در همان روستا سپری کرده و پس از آن که پدر وی بهعنوان مرشد تکیه طالبانی در شهر کویسنجق برگزیده شد، خانواده وی به شهر نقل مکان کردند.
طالبانی از لحاظ حضور در منازعات بین کُردها-عراقی ها، رکوردی دست نیافتنی دارد. در سال ۱۹۴۶ و در سن ۱۳ سالگی، انجمن مخفی دانش آموزان کُرد را تشکیل داد و بعد از آن به حزب دمکرات کردستان (KDP) -به رهبری ملامصطفی بارزانی – پیوست و در ۱۹۵۱ زمانی که بیشتر از ۱۸ سال نداشت به عنوان عضو کمیته مرکزی حزب انتخاب شد. با به پایان رسیدن تحصیلات متوسطه تصمیم داشت در رشته پزشکی ادامه تحصیل دهد اما به دلیل فعالیتهای سیاسی، چنین اجازهای از طرف رژیم سلطنتی هاشمی به وی داده نشد. اگر چه در سال ۱۹۵۳ به او اجازه داده شد که در رشته حقوق تحصیل کند ولی در ۱۹۵۸ به جرم فعالیتهای مجدد سیاسی و تأسیس اتحادیه دانشجویان کُرد، تحت تعقیب قرار گرفت و مجبور شد تحصیل را رها کرده و برای مدتی مخفیانه زندگی کند اما بعد از ژوئیه ۱۹۵۸ و به دنبال سرنگونی حکومت هاشمی، طالبانی به مدرسه حقوق برگشت و همزمان در دو روزنامه "کردستان" و "خبات" به کار روزنامه نگاری مشغول شد.
بعد از فارغ التحصیلی در رشته حقوق از دانشگاه بغداد، به خدمت سربازی در ارتش عراق فراخوانده شد و خدمت خود را دریک واحد زرهی و توپخانه به عنوان فرماندهٔ واحد گذراند. وقتی که در سپتامبر ۱۹۶۱ کُردها بر علیه حکومت بغداد به رهبری عبدالکریم قاسم، قیام کردند طالبانی فرماندهی و سازماندهی خط مقدم در کرکوک و سلیمانیه و سپس رهبری مقاومت در مناطق "ماوات"، " رزان" و " قرداغ" را به عهده گرفت .اما پس از آن به ماموریتهای دیپلماتیک مشغول شد و نمایندگی رهبر کُردها در نشست اروپا-خاورمیانه به او سپرده شد.
بعد از تجزیه حزب دمکرات کردستان (KDP)، طالبانی عضو گروهی به نام دفتر سیاسی بود که از ملا مصطفی بارزانی جدا شده بودند. شکست و فروپاشی نهضت کُردها در سال ۱۹۷۵، بحران عمیقی برای کردستان به همراه داشت. حزب میهنی کردستان عراق (PUK) دو ماه بعد از این فروپاشی با هدف بازسازی، جهت دادن به حرکت و مقاومت کُردها و ساماندهی جامعهٔ کُرد به شیوههای مدرن و دمکراتیک، بهوسیله طالبانی و تعدادی از روشنفکران کُرد پایه گذاری شد. این حزب در ۱۹۷۶ فعالیتها و مقاومتهای مسلحانه خود را در داخل خاک عراق برعلیه حکومت حاکم بر عراق و با نیم نگاهی به رقابت با رقیب حاکم و سنتی خود – حزب دمکرات کردستان- شروع کرد.
پس از اخراج نیروهای عراق از کویت در سال ۱۹۹۱، حزب PUK نقش رهبریت را در شورشهای ناموفق کُردها در شمال به عهده داشت و نیروهای آن موفق به تصرف چندین شهر شدند ولی این پیروزی کُردها دیری نپایید و نیروهای عراقی مبارزان کُرد را شکست داده و میلیونها نفر را مجبور به فرار به کوههای اطراف مرز ترکیه نمودند. پس از آن هر دو حزب PUK و KDP مذاکره با حکومت عراق را از سر گرفتند و اعلام منطقه پرواز ممنوع در شمال و جنوب عراق توسط نیروهای ائتلاف در جنگ خلیج فارس، فرصتی طلایی برای هر دو حزب، فراهم کرد. در ماه مه ۱۹۹۲، در کردستان عراق انتخابات محلی برگزار شد و حزب میهنی ٪۲/۴۲ آراء را کسب کرد و با توجه به اینکه هیچکدام از دو حزب اکثریت آرا به دست نیاوردند توافق شد که کردستان به دو بخش مساوی تقسیم شده و هر کدام به اداره بخشی از آن بپردازند. تقسیم کردستان بین احزاب دمکرات و میهنی و تفاوت استراتژی و عملکرد دو حزب، جنگ داخلی شدیدی را بین دو حزب در ۱۹۹۴ به دنبال داشت که در آن جنگ، KDP از طرف حکومت بعث عراق و PUK از جانب نیروهای ایرانی حمایت میشدند. با تلاشهای ایالت متحده و پس از برگزاری چند نشت بین اعضای ارشد دو حزب، سرانجام در سال ۱۹۹۸ و در واشنگتن توافق نامه صلحی بین رهبران دو حزب – مسعود بارزانی و جلال طالبانی – به امضا رسید. ارتباط دو حزب در سال ۲۰۰۲ به عالی ترین سطح خود رسید تا جائیکه "برهم صالح" نخست وزیر حکومت میهنی به خبرنگاران اعلام کرد که هر دو حزب توافق کردهاند اداره کردستان را یکی کنند .اکنون PUK تحت فرمان رهبر کهنه کار کُرد –جلال طالبانی- که به دلیل محبوبیتش "مام جلال" خطاب میشود حزبی مدرن، سوسیال دمکرات و تأثیر گذار با اعضای حدود ۱۵۰۰۰۰ نفر و ۲۰۰۰۰ نیروی نظامی میباشد ."مام جلال"، حقوقدان و سیاستمداری باهوش، دارای توانایی خاصی در اتحاد و همبستگی کُردها و تأثیر گذار روی دوست و دشمن، محبو بیتی فوق العاده در بین کُردها، چه در عراق و چه در سایر نقاط داراست.
جلال طالبانی استقلال کردستان از عراق را "ناممکن" میداند و میگوید:
"فرض کنيم که ما اعلام استقلال کرديم. عراق، ايران، سوريه و ترکيه نيازی ندارند که با ما جنگ کنند. اگر اين کشورها مرزهايشان را ببندند و جلوی عبور و مرور ما را بگيرند، ما چگونه به زندگی ادامه دهيم؟" مقاله اصلی: کردها در عراق
آقای جلال طالبانی رئیس جمهوری عراق دو بار برای دیدار با مقامهای ایران رهسپار تهران شد. آقای طالبانی نخستین رئیس جمهوری عراق پس از عبدالرحمن عارف در سال ۱۹۶۶ بود که از ایران دیدار کرد.
جلال طالبانی به همراه اتحادیه میهنی کردستان عراق در طول جنگ 8 ساله عراق با ایران کمکهای بسیاری را به ایران در زدن ضربات مهلک در شمال عراق به نیروهای دولتی ارائه داد. او نیروها و اطلاعات خود را در اختیار قرارگاه رمضان (مسئول عملیاتهای برون مرزی سپاه در دوران جنگ) قرارداد
Farangiskavian 1388 khorshidy shabad ghrb
برداشت با ذکر منبع بلامانع است.
کرد نه مه ره .....
