**هه ولیر**
ههولیر: Hewlêr با تلفظ: هاؤلِر،( در عربی: اربیل) یکی از شهرهای کردستان، مرکز استان هه ولیر و پایتخت حکومت کردستان عراق است. مختصات جغرافیایی آن ۳۶٫۱۲ شمالی و ۴۴٫۰۱ شرقی است و در ۸۰ کیلومتری شرق موصل قرار گرفتهاست. جمعیت این شهر در سال ۲۰۰۵ (میلادی) ۹۹۰ هزار نفر برآورد شدهاست.
هه ولیر باستان
ارگ باستانی هه ولیر.
هه ولیر شهری بسیار باستانی است که در زمان آرامیها بنیاد گشت. نام آن از ریشه سامی «اربع ئیلا» به معنای «چهار ایزد» است. نام امروزی کردی آن یعنی ههولیر هم دگرگونشده همان واژه اربیل است. اربیل در زمان آشوریان مرکز دینی مهمی برای آیین پرستش ایزد ایشتار بود.
منطقه هه ولیر در طی سدهها بخشی از شاهنشاهی ایران هخامنشی را تشکیل میداد و مدتی نیز بدست نیروهای اسکندر مقدونی افتاد. پس از آن اشکانیان و ساسانیان طی سدههای پیاپی بر آن فرمانروایی کردند.
جنگ گوگمل که در آن اسکندر مقدونی، داریوش سوم را در سال ۳۳۱ پ.م. شکست داد در جایی حدود صد کیلومتر در غرب هه ولیر رخ داد.
شهر امروزی هه ولیر بر روی تپهای باستانی قرار دارد. بر روی آن تپه، دیوارها و بقایای یک دژ عثمانی به چشم میخورد. در سدههای میانه هه ولیر به یک کانون بازرگانی بر جاده میان بغداد و موصل تبدیل شد و امروزه نیز با قرار داشتن در مسیرهای جادهای و ریلی از اهمیت زیادی برخوردار است.
مجلس منطقه خودگردان کردستان از سالها پیش در شهر هه ولیر تشکیل میشد ولی کنترل آن تا زمان شورش کردها در پایان جنگ خلیج فارس، عملآ در دست صدام حسین بود. در سالهای میانی دهای ۱۹۹۱ میان دو حزب اصلی کردها یعنی حزب دموکرات کردستان عراق و اتحاد میهنی کردستان جنگی درگرفت و مجلس نامبرده منحل شد. حزب دموکرات با کمک صدام حسین در سال ۱۹۹۶ هه ولیر را در دست گرفت. پس از سرنگونی صدام بدست نیروهای امریکایی، در دهم آوریل ۲۰۰۳ هه ولیر شاهد جشن و سرور مردم در خیابانها بود. پس از جنگ چندین بمب برعلیه نیروهای امریکایی و کردها در شهر منفجر شده که شدیدترین آن انفجار بمبی در روز عید قربان در مقر هر دو حزب در شهر هه ولیر بود که در آن رویداد ۱۰۹ نفر جان باختند. این بمبگذاری را به گروه مسلح انصارالاسلام نسبت میدهند.
شهر اربیل ۷۲ محله دارد که محلههای قَلات (ارگ هه ولیر )، خانقاه، بازار، مستوفی، مناره، تعجیل، عرب، سیداوه و سهتاقان هسته قدیمی این شهر را تشکیل میدهند.
هه ولیر نو | آزادی ۱و ۲ | اردوگاه | اسکان | اندازیاران | بابه گورگور | باداوه | بازار | بختیاری | برایتی | بهار | بیرکوت | پارک سامی عبدالرحمان | پارلمان | پیشهسازی جنوبی | تعجیل اسلام | تعجیل یهود | تکیه | توپخانه | تیراوه | چارچرا | چنار | حمرین | خانزاد | خانقاه | خبات | راپرین | راستی | رزگاری ۱ و ۲ | روشنبیری
فرودگاه هه ولیر تا سال ۱۹۹۱ پادگان نظامی بود و در سال ۲۰۰۴ بیشتر از آن برای فرود هواپیماهای جنگی آمریکایی استفاده میشد. این فرودگاه در دههٔ ۲۰۰۰ میلادی رتبه بینالمللی گرفتهاست و روزانه دست کم پانزده تا بیست پرواز خارجی را میزبانی میکند. بسته شدن مکرر فرودگاههای دیگر شهرهای بزرگ عراق همچون بغداد و بصره به رونق این فرودگاه کمک کردهاست.
- ابن خلکان (۱۲۱۱–۱۲۸۲)
- عبدالله پشیو (۱۹۴۶)
- محمد خطیب هه ولیری
ساختمانهای تاریخی:
- ارگ هه ولیر
- مناره چولی (مناره مظفریه)
- تپه قلیچآقا
- بازارهای قیصریه
- مناره باستانی هه ولیر
مکانهای گردشگری:
هتلها:
- هتل شرایتون
- هتل چارچرا (چهارچراغ)
- هتل شیرینپالاس
- هتل برج اربیل (تاوهری ههولیر)
- هتل کوشک شاهان
- هتل نزار
- مهمانخانه سرسنگ
- مهمانخانه زهور
Farangis kavian 1387 kh uk
برداشت با ذکر منبع بلا مانع است.
کرد نه مه ره .....
