خانواده رزازی

ناصر ومرضیه

پیشه مرگه

پیشه مرگه

ئیوه پیشه نگی رزگاری کوردستان زه وین

به گیان وبه مال وئیمان به هست وئوین

هه تا رزگاری یه کجاری شه رته نه سره وین

به گیان وبه مال وئیمان به هست وئه وین

گه لیکی بن ده ستین ئیمه ده بی سه رکه وین

هه تا رزگاری یه کجاری شه رته نه سروین

به بوون وبه ما ل وئیمان به هه ست وئوین

                   استاد ناصر رزازی

Rad barz  2006-06-19

Eslam abad gharb 

1385/09/

درآمدی بر موسیقی کردی -2 -

گورانی به خاطر داشتن ریتم مشخص ومنظمی که داردهمراه سازهای کوبه ایی وغیر کوبه ایی ونیز گاهی موارد باهمراهی کف زدن نواخته میشود.

این نوع موسیقی انواع گوناگونی داردکه به مناسبتهای مختلف

وخاص با اشعار وملودیهای مخصوص خوانده می شود.

انواع گورانی عبار تند از:  1- گورانی کار  2 –شوان (چوپان)

3 –جوتیار (عشاق)  4 –آئینی ومذ هبی (در مدح یزدان ومقدسین مانند هوره درویشان) 5 –شاد 6 –بچه ها  7 –زنان (هنگام دوشیدن شیریا  آوردن آب از چشمه) 8 –جنگ 9 –چه مه ری (همراه دهل وسرنا با شیون پیشاپیش تابوت جوانان 10 –سحری برای اعلام سحری در ماه رمضان.

Rad Barez

Eslam abad gharb

1385/09/9

تصویری از یک محفل کردی

درآمدی بر موسیقی کردی -1 -

موسیقی کردی

به اقتضای فضای محل زیست وهم جواری با دیگر فرهنگها از لحاظ ملودی ونحوه تحریر پردازی ولهجه ها تفاوت می کند.

مثلا" نغمات مناطق کوهستانی با مناطق مسطح متفاوت است.

اما از لحاظ متن وشعر تابع یکی از اوزان هجایی پنجگانه میباشد

موسیقی کردستان عراق با کردستان ایران وترکیه از لحاظ ریتمیک وگردش ملودیک نسبتا" متفاوت هستند.

حتی در کردستان ایران نیز مناطق مختلفی دارای موسیقیهای متفاوت هستند.

به عنوان مثال موسیقی اورامی (هورامی)با کرمانشاه ومهاباد متفاوت است.

موسیقی کردی موسیقی مقامی می باشد که علاوه بر مقامها ودستگاههای ایرانی خود دارای مقامهای ویژه ایی می باشد.

موسیقی کردی به دو گونه اجرا می شود:

  الف: موسیقی مقامات

مقام به نوعی بداهه خوانی یا بداهه نوازی که چهار چوب ملودیک مشخص استوار است اطلاق می گردد که در هر اجرا متغیر می باشد در نتیجه خواننده در هر اجرا ی مقام می تواند بنا به سلیقه و دانش خود با استفاده از تحریرهاوتزئینات ملودیکی وریتمیکی فرم جدیدی از آن ارائه دهد.

مقامهای موسیقی کردی به صورت سینه به سینه ازنسلهای قبل تا به امروز رسیده اند که مناسب با شرایط خاص اجرا می گردند.

ب: گورانی

دسته نغماتی که دارای ریتم کاملا" مشخص ومنظم می باشندوبه آن گورانی یا بسته می گویند در فرهنگ کردی گورانی از ریشه بسیار قدیمی گه بران به معنی  آتش پرست (زرتشتی)گرفته شده است که در اثر مرور زمانبه گوران تبدیل شده است.

همچنین گوران نام عشیره ایی کرد زبان (در کرمانشاه)می باشدکه صاحب شعر بوده اندوگویند که گورانی به معنی اواز نیز از نام انها سرچشمه می گیرد.

پیروان اهل حق در مناطق وسیعی از استان  کرمانشاه و بر خی نواحی سنندج هم آوازهای آیینی ومراسم خود راگورانی می گویند.

Rad barez

Eslam abad gharb

2006-06-09

تصویری قدیمی از استاد ناصر رزازی واستاد محمد ماملی

خلاصه ایی بر زبان کردی

زبان کردی

سه لهجه عمده زبا ن کردی 1)زازا    2)گورانی     3)کرمانجی میباشدکه هر یک دارای گویشهای مخصوص به خود هستند .

لهجه زازادر بخشهای شمالی ترکیه واستان آذر بایجان ولهجه گورانی در استان کرمانشاه صحبت می شود این لهجه ها بیشتر گفتاری بوده وکمتر صورت مکتوب دارند.

کرمانجی زبان نیمه رسمی وشاید مهمترین لهجه کردهاست

که صورت مکتوب ذاشته وبیشاز نیمی از کردهابا این لهجه سخن می کنند.

کردها از نظربه ایران باستان متصلندوپیوستگی دارند وزبان

آنان با لهجه های متعدد ریشه در گویش پهلوی وزبان قدیم ایرانیان اوستایی دارد ادبیات کردها نیز ریشه در گاتاهاوآیین

اهورایی یا زرتشتی ایران قدیم دارد.

Rad barez  2006-06-05

Eslam abad gharb

1385/09/05

تصویری زیبا از طاق بستان واقع در کرمانشاه

خلاصه ایی از تاریخ کردستان

کردستان سرزمینی باستانی با کوههای مرتفع .جلگه های حاصلخیز –

گذرکاههای صعب العبور رودهای خروشان در اعماق دره ها و تابستانهای معتدل وزمستانهای سرد  جایگاه مردمانی پر تکاپوکه طی –

تاریخ با امواج مهاجرت اقوام هند وایرانی در سلسله جبال زاگرس ماوا

گرفتندبا بومیان درآمیختند وماندگار شدند.

نام کردها از سده هفتم پیش از میلادمسیح درمیان متون آشوری ویونانی آمده است وسرچشمه رود دجله (عراق)وبخش جنوبی دریاچه وان (ترکیه) محل زیست انها بوده است.

کردان در ابتدا مجموعه ایی از از طوایف کوچ نشین ودامدار بوده اند.

دراواسط قرن نوزدهم حدود یک سوم کردها چادر نشین بوده اندودر اکثرا"در منطقه غربی ایران وبخشی از امپراطوری عثمانی زندگی

میکردندوپساز جنگ جهانی اول در میان کشورهای ایران  ترکیه  سوریه  روسیه وعراق تقسیم شدند.

کردهای ایران با فرهنگی مشترک درمناطق مختلف پراکنده اندو زبان   وموسیقی آنها تحت تاثیر محلی که در ان زندگی می کنند اندکی با هم

متفاوتند.

منطقه اصلی کردنشین ایران (کردستان روژ هه لات)دردو ناحیه         کرمانشاه بزرگ که خود شامل استان کرمانشاه وبخشهایی از استانهای

ایلام  لرستان  همدان می شودوناحیه اردلان که استان کردستان نامیده می شودواقع گردیده است.

اسامی تعدادی از شهرهای کرد نشین به شرح زیر می باشد:

کرمانشاه ..اسلام آباد غرب(شاه آباد)..قصر شیرین..سر پل ذهاب...

صحنه..پاوه..جوانرودو.....که هرکدام دارای زیر مجموعه های زیادی میباشند.

اسد آباد و...در استان همدان

ایلام..ایوان..و...در استان ایلام

کوهدشت..ونور آبادو.....در استان لرستان

سنندج..مریوان..سقز..بانه..کامیاران..و....در استان کردستان

مهاباد..اشنویه...پیرانشهر..بوکان و....در استان آذر بایجان غربی

لازم به یادآوری است در استان خراسان شمالی نیز جمع کثیری از کردها زندگی میکنند علت انفصال انها از بقیه کردها این بوده است که در زمان نادر شاه افشار وکریم خان زند جهت حفاظت مناطق مرزی از تعرض دشمنان به ان نواحی کوچانیده شده اند که این خود دلیلی واضح بر شجاعت ومیهن پرستی کردهاست .

Rad  barez 2006-06-05

Eslam abad gharb

1385/09/05

تصویری دیگر از مرحومه مرضیه رزازی

یک شعر با گویش کردی کلهری اسلام آباد غرب (شاه آباد)

رآگم که فت وه سر یه سر سراوی

تِک تِک مئه تکیا ته رک تراویِِ

وه تم ته که ی آو به یه پیم وه ده س جامد

جامد چینیه و نیه زانم نامد

وه ت تِکِه آو ده مه پید وه دم ووه دل

جامم چینیه واسمم سنم گل

وتم سنم گل دم نقل ونه وات

جاهل بئ مراد چو مئه چو له لات

وه ت ه هزاران جور ته وه ی داخو مرده ن

هنوز یئ په ره گل له لام نه وردن

وه تم به چو شون باواند چه پئی نی بود

آگر به چوه لید شمال له پئی بود

وهت اِرا کی نوور باوانم

وه کوری دهس بئگری له داوانم

این قطعه شعر کردی کلهری با لهجه شابادی

را به صورت نقل قول دریافت نمودم علت کامل

نبودن هم به این دلیل می باشداگر کسی متن کامل دارد

انرا برای من پست کند تا با نام وی ثبت شود

Rad  barez 2006-06-05

Eslam abad gharb

هه له پرکی(3)

گاهی می شود در بعضی از منا طق تیر اندازی کرده یا با یک خنجر در میدان بازی می کنند یا فریاد زده یا دستمال قرمزی حرکت میدهند که بی –

شک این همه نشانه بر برافراشتن پر چم است.

چه مه ر ی که در هنگام غم ومرثیه انجام میشودافراد شر کت کننده-

اسلحه به دست می گیرندویا دشنه بر کمر می بندند.

عمر هه له پر کی وچه مه ری خیلی زیاد بوده ومربوط به چند سال قبل یا

منطقه وفرد خاصی نبوده است بلکه مربوط به دوره ایی است که تسلط هنری توانسته انرا به تمام جامعه حاکم کند.

در ارتباط با این تسلط  هم می توان یک تسلط  عمومی مذ هبی بر خلق این نوع هه له پر کی را داشت چون این حرکات هماهنگ و متحد در هه له پر کی سر بر داشتن به سوی اسمان همه باهم نشانه یک گونه پرستش را به یاد می اورد.

حرکات هماهنگ ودسته جمعی پاها مخصوصا"در هه لهپر کی سه پایی یا

ره پا کار کشاورزی را به یاد می اورد و پیام ان به مردم شخم زدن زمین

وکشت وکار ودریکجا ماندن وایجاد ابادیها می باشد.

Rad barez               eslam abad gharb

هه له پرکی(2)

اما فاسفه این حرکات بخصوص که هه لپر کی نام دارد:

این رقص به صورت دسته جمعی انجام می شود ودر دست نفر اول به عنوان رهبر وپیشوای گروه و نفر اخر دستمالی است به عنوان تمثیلی از شمشیرکه

نظم وترتیب گرروه را بر عهده دارد می با شد.

اکثر مواقع از دستمال سفیداستفاده می شود که نشانه صلح ودوستی  با دیگر اقوام بوده همانگونه که امروزه دراکثر پرچمهای کشورها این رنگ را مشاهده میکنیم.

دستمال داشتن نفر اول اول واخر نشاندهنده برابری بوده ودست یکدیگر را گرفتن نیز نشانه اتحاد گروه می باشد.

"  ره ش به له ک  "یا رقص زن ومرد با هم به به معنی برادر وخواهر بودن است وکوبیدن پا بر زمین بیانگر ان است که این خاک موطن ومیهن ماست.

هاوار یا فریاد هنگام مراسم به منظور ترساندن دشمن است.

نشستن در هنگام رقص نشانه  تسلیم برای جمع منفور است.

یک سری مقامات نیز وجود داردکه در این مراسم مورد استفاده قرار می گیردکه بعضی از انها عبارتند از :

هوره  که از نظر لغوی از واژه هور(خور)به معنی خورشید گرفته شده است ودر هنگام خواندن متون اوستایی(گاتاها)ودر مراسم راز ونیاز وعبادت خداوند خوانده می شد.

خانه میری که مخصوص خوانین بوده که انرا در پشت بامها به سبک ارام وملایمی برگذارمی کردند تا باعث سر و صدا در خانه نشود .

از دور که دسته هل په رکی نگاه می کنیم انرا به صورت یک زنجیر جوش خورده می بینیم.

تصویری از روانشاد بانو مرضیه فریقی (رزازی)

هه له پرکی (1)

واژه : هه لپه رکی :از کلمه هه لپر به معنی جنبش و تکان و  در اصل به

معنی حمله کردن  است که نمادی از حرکات است.

جنگی است که از گذ شته ها یی دور به یاد گار مانده است و چیزی فر اتر از رقص عا دی می باشد

ایرنیان به قد مت وغنای تاریخ خود مفتخر هستند .انان در هر عر صه ایی نشان داده اند که پاسدارشا یسته سنت ها یی سنت ها یی اصیل و دوستدار ایرانیان و فرهنگ ایرانی اند .مردم خطه کردستان و کر مانشاه  وسایر شهرهایی کرد نشین نیز ازاین خصیصه مستثنی نیستند . رقص های کردی یکی از سنتها ی دیر ینه و یاد گار ها یی ارز شمند ا یا ها ست .که در میان اکراد همچنان محفو ظ  مانده وحتی در رقص های سنتی بعضی ازاقوام

همجوار همچون اشوری ها تا ثیر کرده است .

بی گمان تاریخچه این حرکات مربو ط به هزا ره های  دوم و سوم  قبل از میلاد مسیح  است اما تاریخ مشخص وچگو نگی ایجاد ان در این باره وجو د ندارد.

یک کتیبه سنگی در قلعه (( هه پیر)) وجو د دارد که متعلق به هزاره اول قبل از میلاد است . روی این کتیبه تصویریک سرنا  ودهل وتعدادی که به نظر میرسد درحال اجرای حرکات موزون هستند روی سنگ حک شده است

این کتیبه کهن سند مهمی در تاریخی بودن این حرکا ت موزون در کردستان

ایران((کردستان روژهلات)) است.

حکیم عمر خیام در نوروزنامه خود مینویسد: روزی که" فریدون کرد" ضحاک را اسیرو ایران را از شر او رهایی بخشید مردم ان را جشن گرفتند

واین دلیلی دیگر بر یکپارچگی ان مردم وجشن دسته جمعیدر میان انها می باشد.

حرکات هه لپه رکی در چهار نوع مراسم "مذهبی- عرفانی-شادی-عزا"اجرا میشود.

اما رقصهای فولکلور کردی عبارتند از:

چه پی یا چوپی –سه پای- روینه- گرانه وه که مخصوص شکاکها می باشد

دوپی یی – داغه که مخصوص کردستان ترکیه(باکور)می باشد

گه ریان –پشت پا –فه تاح –فتا پاشای –خانه میری –سه جار –شه لان –

تصویری از یک بانوی کرد در ادوار گذشته

سرگذشت استاد ناصر رزازی به قلم ایشان

به سه رهاتی خوم

من ناصر محه مدِِِامین له سالی 1334کوچی هه تاوی به رامبر به سالی 1955 زایینی له شاری سنه له دایک بووم .

له ته مه نی شه ش سالی دا نا ردوویانم  بو قو تا بخا نه.

پا ش ته واو کر دنی  دوو سا  ل خو یندن من هه میشه حه ز م له ده  هول کو تان  بوو یانی  هه میشه  چ ده رگام وه ده س که و تبی چ تهنه که ده هو لم  پی لیداوه

هه مدا یم هه با و کم تو ز  یک  به هر ه ی  ده نگ چو شی یان هه بوو . جیاواز له و له ناو خز مه که نی دایکم ده نگ خو ش زور هه بوو.

باوکی دایکم که به حه بیب ئه کبه ر ده لاک نا سر اوه که یه کیک له و ده نگ  خو شا نه ی سه ر ده می  سه ید عه لی ئه سغه ر بووه .به لام هیچ بهرهه میکی تو مار نه کر اوه بو یه که

مین جار له دیی ئار انا نا گو را نیمکوت ودوای ئه وه له مه ریوان گورانیم کوت له ته مه نی دوازه سالی دا تتله مه درسه ی هه دایه ت پر گرامیکم په خش کرد.

له ته مه نی چوارده سالی دا به رنامه ی جومعه و سه رگه رمی له ئیسگه ی سنه له گه ل کا ک ئه شر ه ف (فه ر شا )گورانی (ده سمالی ) تو مار کرد .

من ئه وه لین که شیک بووم که به چوارزاراوهی کو ردی یانی

کرمانجی سورانی  کهلهو ر یو ه هورا می گورانیم کو تووه .

که ئه وکا ره ی من با عیسی ئه وه ده بی که ئه و چوار زاراوه یه لیک  نیز یک بنه وه .

سه با ره ت به گورا نیه کانی فو لکلور ز یاترله  حا فز ه یدایکمم که لک وه ر گر تووه.

اقتباس شده از کتاب: آهنگهای استاد ناصر رزازی

(بارگه ی خه م)    چاپ  2002سوید

تصویری قدیمی از استاد ناصر رزازی

Mr Nasser Razazi was born in June 1955 in Sanandaj. After finishing his studies in secondary school in litterature, he worked as a teacher in primary school at Sanadaj until revolution 1997 began in Iran. As a one of Kurdish most famous and loved singers, Nasser has now made more than 27cassettes which encompasses traditional kurdish folk songs as well as political and revolationary material. He has also contributed to kurdish resistans movement by struggling for many years till this movement. Now it is 10 years that Nasser lives with his wife Marziyeh and three children ;Delnia 17,Mardin 16 and Kardo 10 years old in sweden.

Nasser's songs which have allways been the bearer of messages about freedom and human rights, have indeed become the habiual phrases on the toungue of the kurdish people. During the period of this residencein Sweden Nasser has released four new cassettes and has performed in the former Sovit Union (Azarbayjan), USA, Canada, Australia, and throughout Iraq, Turkey and Europe.

Nasser is also a member of "The Kurdish Writers Association" in Sweden and "The Sweden Writers Association". He also has published four books in connection with music and letrature. Nasser Razazi sings with four different Kurdish dialects, Sorani, Haorami (Zhawaroee), Kelhori and Kurmanji.

RAD   BAREZ  2006-06-03